Οξεία Επιγλωττίτιδα
Η επιγλωττίδα είναι ένας χόνδρος σε σχήμα φύλλου δέντρου, βρίσκεται στη ρίζα της γλώσσας και δύσκολα φαίνεται από το στόμα. Όταν καταπίνουμε, η επιγλωττίδα φράζει σαν «τάπα» την είσοδο του λάρυγγα ώστε να μην κυλήσουν σάλια, υγρά ή τροφές στον λάρυγγα και πνιγούμε.
Η οξεία επιγλωττίτιδα είναι η φλεγμονή της επιγλωττίδας και των ιστών ολόγυρά της. Τις περισσότερες φορές προκαλείται από λοίμωξη εξαιτίας ιών ή μικροβίων, με κύριο «ένοχο» τον αιμόφιλο της ινφλουέντζας τύπου Β. Η ασθένεια ξεκινά απότομα με υψηλό πυρετό και η εικόνα του παιδιού χειροτερεύει συνεχώς, με το παιδί να μην μπορεί να αναπνεύσει (δύσπνοια), να έχει ανοιχτό το στόμα προσπαθώντας να ρουφήξει αέρα, αλλά τις περισσότερες φορές χωρίς να έχει βήχα ή βραχνάδα. Η δύσπνοια προκαλεί τρόμο στο παιδί (και στους γονείς), ενώ συχνά βλέπει κανείς σάλιο να τρέχει από την άκρη του στόματος επειδή το παιδάκι το έχει συνέχεια ανοιχτό προσπαθώντας να ρουφήξει αέρα.
Η οξεία επιγλωττίτιδα ήταν παλαιότερα πολύ συχνή και δυστυχώς πολλές φορές ήταν ακόμα και θανατηφόρα. Πλέον, έχει μειωθεί κατά 90% η συχνότητά της λόγω του εμβολιασμού ενάντια στον αιμόφιλο της ινφλουέντζας τύπου Β. Βέβαια, ακόμα και σήμερα, οι γονείς πρέπει να είναι σε επιφυλακή.
Ο Μύθος
«Το παιδί δεν μπορεί να αναπνεύσει καλά επειδή είναι κρυωμένο, αλλά το έχει ξαναπάθει, θα του περάσει» ή «Έχουν πρηστεί οι αμυγδαλές του και γι’ αυτό δεν μπορεί να αναπνεύσει και να καταπιεί».
Η Αλήθεια
Τις σπάνιες εκείνες φορές που ένα παιδί εμφανίζει ξαφνικό υψηλό πυρετό, η φωνή του ακούγεται σαν να έχει στο στόμα «καυτή πατάτα» (hot-potato-voice), τρέχουν σάλια από την άκρη του στόματος (σιελόρροια), επειδή δεν μπορεί να τα καταπιεί από τον πόνο (δυσκαταποσία) και επιπλέον έχει δύσπνοια, οι γονείς του παιδιού έχουν ελάχιστο χρόνο να πάνε μέχρι το νοσοκομείο και δεν πρέπει να χάνεται ούτε δευτερόλεπτο. Χρειάζεται ψυχραιμία και μεθοδικότητα.
Τι να κάνετε
Το πιο σημαντικό σύμπτωμα είναι η δυσκολία στην αναπνοή (δύσπνοια):
- Μη δώσετε κανένα φάρμακο που δεν έχει δώσει ο ιατρός (και γενικά τίποτα από το στόμα) και πηγαίνετε αμέσως σε νοσοκομείο, ιδανικά καλώντας ένα ασθενοφόρο
- Μέχρι να έρθει το ασθενοφόρο, βάλτε το παιδί να αναπνεύσει υδρατμούς. Μπορείτε να ανοίξετε το ζεστό νερό στην μπανιέρα μέχρι να γεμίσει το μπάνιο με υδρατμούς. καθίστε με το παιδί σας αγκαλιά για τουλάχιστον 15-20 λεπτά. Αν έχετε ατμοποιητή, ακόμα καλύτερα! Δώστε στο παιδί να αναπνεύσει καθαρούς υδρατμούς, χωρίς κανένα πρόσθετο συστατικό, μόνο νερό!
- Προσπαθήστε να ηρεμήσετε το παιδί με κάποια ιστοριούλα ή παραμύθι για όση ώρα αναπνέει τους υδρατμούς.
Τι να μην κάνετε
Μη χάνετε δευτερόλεπτο! Είναι προτιμότερο να τρέξετε στο νοσοκομείο και να αποδειχθεί κάτι απλό (οξεία αμυγδαλίτιδα, γλωσσίτιδα, αλλεργία, κτλ.), παρά να καθυστερήσετε και να είναι οξεία επιγλωττίτιδα, διότι το παιδί σας θα μπορεί να καταλήξει να αντιμετωπιστεί στη Μονάδα εντατικής θεραπείας!
Τι κάνει ο Ωτορινολαρυγγολόγος
Αν υπάρξει υποψία επιγλωττίτιδας, ο Ωτορινολαρυγγολόγος ή ο Παιδίατρος δεν θα προσπαθήσει καν να δει την επιγλωττίδα, διότι ακόμα και η εξέταση μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση της απόφραξης.
Η πιο σωστή κίνηση είναι να καλέσουμε αμέσως ασθενοφόρο, προκειμένου το παιδί να μεταφερθεί στο νοσοκομείο με ασφάλεια. Οποιαδήποτε άλλη εξέταση γίνεται στο νοσοκομείο και μόνο αφού εξασφαλιστεί η άνετη αναπνοή του παιδιού.
Πρεσβυακουσία (βαρηκοΐα γήρανσης)
Με την πάροδο της ηλικίας είναι φυσιολογικό να γερνάνε και τα αυτιά μας, όπως γερνάνε όλα τα όργανα. Αποτέλεσμα είναι να μειώνεται η ακοή.
Η μείωση της ακοής λόγω της ηλικίας ονομάζεται Πρεσβυακουσία και είναι αντίστοιχη της πρεσβυωπίας στα μάτια!
Η πρεσβυακουσία ξεκινάει μετά τα 50-60 έτη και συνεχώς εξελίσσεται. Η ακοή μειώνεται και στα δύο αυτιά και ξεκινάει από τις πολύ υψηλές συχνότητες (ο ασθενής δεν ακούει καλά τα σύμφωνα), ενώ αργότερα επεκτείνεται και στις χαμηλότερες συχνότητες, δηλαδή δεν ακούει ούτε τα φωνήεντα σε φυσιολογική ένταση φωνής του συνομιλητή του.
Άλλοι παράγοντες που επιταχύνουν την πρεσβυακουσία είναι η χρόνια έκθεση σε ισχυρό θόρυβο (στο χώρο εργασίας), ο Σακχαρώδης Διαβήτης, η λήψη ωτοτοξικών φαρμάκων, το κάπνισμα, το αλκοόλ, η υπέρταση και οι αγγειακές παθήσεις.
Επειδή η πρεσβυακουσία εμφανίζεται σταδιακά, ο εγκέφαλος «συνηθίζει» και ο ηλικιωμένος αργεί να αντιληφθεί την μείωση της ακοής του. Το πρώτο σύμπτωμα είναι η δυσκολία να παρακολουθήσει μια συζήτηση, ειδικά όταν υπάρχει θόρυβος. Ο ασθενής, ενώ ακούει λέξεις και ήχους, δηλαδή ακούει πως κάτι του λένε, δεν καταλαβαίνει τι του λένε!
Πρώτοι οι συγγενείς παρατηρούν ότι ο ηλικιωμένος βάζει δυνατά την τηλεόραση, δεν καταλαβαίνει τι του λένε, δεν ακούει συχνά το τηλέφωνο, το κουδούνι ή το θυροτηλέφωνο.
Η οικογένεια ή οι φίλοι μπορεί να νομίζουν πως ο ηλικιωμένος «ξεχνάει εύκολα» ή έχει «γεροντική άνοια», ενώ ο ίδιος ο ασθενής, επειδή νιώθει άβολα που δεν μπορεί να επικοινωνήσει με ευκολία, πολλές φορές απομονώνεται και δεν μιλάει σε κανέναν.
Γνωρίζουμε πως 1 στους 2 ηλικιωμένους θα εμφανίσει μέτρια έως βαριά πρεσβυακουσία μετά τα 65 έτη. Δυστυχώς, οι σημερινοί νέοι που ακούν πολύ δυνατά μουσική με είναι βέβαιο πως θα εμφανίσουν πιο νωρίς και πιο βαριά πρεσβυακουσία από τους σημερινούς ηλικιωμένους.
Ο Μύθος
«Ο παππούς/ η γιαγιά τα έχει λίγο χαμένα. Δεν καταλαβαίνει όταν του μιλάμε. Πρέπει να τον δει ένας Νευρολόγος».
Η Αλήθεια
Πρώτα επιβεβαιώνουμε ότι ο ηλικιωμένος ακούει καλά και έπειτα υποθέτουμε πως έχει άνοια. Η πρεσβυακουσία είναι «ύπουλη» και περνάει απαρατήρητη από τον ασθενή για χρόνια, διότι νομίζει πως το πρόβλημα είναι νευρολογικό.
Τι να κάνετε
Αν θέλετε να σας ακούσει ο ηλικιωμένος, αρχικά μειώστε το θόρυβο στο περιβάλλον του, κλείστε τα παράθυρα, χαμηλώστε τη μουσική ή την τηλεόραση. Μιλήστε του πιο δυνατά και σταθείτε μπροστά του, ώστε να βλέπει τα χείλη σας. Επιμένετε να επισκεφτεί έναν ειδικό Ωτορινολαρυγγολόγο προκειμένου να αποκτήσει ακουστικό βαρηκοΐας.
Τι να μην κάνετε
Μη θεωρήσετε πως η πρεσβυακουσία είναι ασήμαντο πρόβλημα, διότι η σταδιακή αυτο-απομόνωση του βαρήκοου ηλικιωμένου ασθενούς οδηγεί συχνά σε ψυχολογικά προβλήματα, ακόμα και σε κατάθλιψη.
Επίσης, πρέπει να αποφεύγονται δυνατοί θόρυβοι, όπως δυνατή μουσική (πανηγύρια, «μπουζούκια») ή πυροβολισμοί (κυνήγι), διότι επιταχύνουν την εξέλιξη της πρεσβυακουσίας και χειροτερεύουν τη βαρηκοΐα.
Τέλος, μην έχετε άρνηση ως προς τη χρήση ακουστικού βαρηκοΐας. Η χρήση του μπορεί να «αναστήσει» πνευματικά τον βαρήκοο ηλικιωμένο ασθενή!
Τι κάνει ο Ωτορινολαρυγγολόγος
Με το ακοόγραμμα επιβεβαιώνουμε το επίπεδο ακοής του ηλικιωμένου ασθενούς και ανάλογα προτείνουμε το ιδανικό ακουστικό βοήθημα.
Περιαμυγδαλικό Απόστημα (απόστημα αμυγδαλών)
Κατά τη διάρκεια μιας βαριάς οξείας αμυγδαλίτιδας από κάποιο πολύ επιθετικό μικρόβιο, μπορεί να μαζευτεί πύον πίσω και ολόγυρα από την αμυγδαλή. Τότε μιλάμε για Περιαμυγδαλικό Απόστημα. Σχεδόν πάντα αφορά μόνο τη μία αμυγδαλή και είναι το πιο συχνό απόστημα σε ολόκληρη την περιοχή του τραχήλου.
Όταν κάποιος κοιτάξει μέσα στο στόμα ενός ασθενούς με περι-αμυγδαλικό απόστημα, βλέπει τη μία αμυγδαλή να έχει «σπρωχτεί» προς το κέντρο, επειδή το πύον από πίσω την πιέζει, ενώ ο ασθενής είναι σε βαριά κατάσταση: δεν μπορεί να καταπιεί ούτε το σάλιο του και μιλάει σαν να έχει μια «καυτή πατάτα» μέσα στο στόμα. Πολλές φορές μάλιστα, έχει πάθει σπασμό η κάτω γνάθος και δεν μπορεί ούτε το στόμα του να ανοίξει.
Το περιαμυγδαλικό απόστημα είναι μια επείγουσα και πολύ επικίνδυνη κατάσταση, απειλητική ακόμα και για τη ζωή. Μάλιστα, από περιαμυγδαλικό απόστημα έχουν χάσει άδικα τη ζωή τους ο Πάπας Ανδριανός ο 4ος, ο 1ος πρόεδρος των ΗΠΑ Τζωρτζ Ουάσινγκτον και πολλοί άλλοι, διάσημοι και μη.
Ο Μύθος
«Θα πάρω αντιβίωση στο σπίτι και θα γίνω καλά» ή «Είχα πάθει και παλαιότερα απόστημα, αλλά δεν χρειάστηκε να αφαιρέσω τις αμυγδαλές μου».
Η Αλήθεια
Από την εποχή του Ιπποκράτη, η μόνη αποτελεσματική θεραπεία για κάθε απόστημα στο ανθρώπινο σώμα είναι να το ανοίξουμε για να φύγει το πύον. Ειδικά για το περιαμυγδαλικό απόστημα, αν δεν γίνει διάνοιξη και πλήρης παροχέτευση, το πύον είναι βέβαιο πως θα επεκταθεί και σε άλλες περιοχές, όπως στον λαιμό, στον θώρακα, ακόμα και στο συκώτι και ο ασθενής μπορεί να πεθάνει! Μετά την παροχέτευση, ο ασθενής μένει στην κλινική, παίρνει ενδοφλέβια αντιβίωση και γίνεται καλά σε λίγες ημέρες. Σε μερικές εβδομάδες πρέπει απαραιτήτως να υποβληθεί σε Αμυγδαλεκτομή, αλλιώς το απόστημα θα ξαναδημιουργηθεί κάποια στιγμή. Την επόμενη φορά, επειδή η περιοχή έχει κάνει ουλή και δεν πονάει όπως πριν, μπορεί μην να το αντιληφθούμε έγκαιρα και να χαθεί πολύτιμος χρόνος.
Τι να κάνετε
Αν έχετε οξεία αμυγδαλίτιδα με πιο βαριά συμπτώματα από συνήθως και αν βλέπετε να είναι η μία αμυγδαλή πιο μεγάλη από την άλλη, τρέξτε στον Ωτορινολαρυγγολόγο σας.
Αν σας πει πως έχετε πάθει περιαμυγδαλικό απόστημα, ακολουθήστε τις οδηγίες του πιστά και χωρίς αντιρρήσεις, όσο…δυσάρεστες και αν φαίνονται. Αλλιώς κινδυνεύετε σοβαρά!
Τι να μην κάνετε
Μην αναβάλλετε την επίσκεψη στον ειδικό Ωτορινολαρυγγολόγο ή στο νοσοκομείο με την ελπίδα πως απλώς με αντιβίωση θα γίνετε καλά. Αν χαθεί χρόνος, η κατάσταση μπορεί να γίνει μέσα σε λίγες ώρες πολύ σοβαρή και να κινδυνεύσει ακόμα και η ζωή σας.
Τι κάνει ο Ωτορινολαρυγγολόγος
Αν υποπτευθούμε πως έχει δημιουργηθεί περιαμυγδαλικό απόστημα, γίνεται αρχικά παρακέντηση (τρύπημα με βελόνη) για επιβεβαίωση πως πράγματι υπάρχει πύον πίσω από την αμυγδαλή. Έπειτα κανονίζουμε εισαγωγή του ασθενούς σε κλινική, προκειμένου να γίνει η διάνοιξη του αποστήματος υπό αναισθησία για να μην πονέσει. Όταν πλέον γίνει τελείως καλά η περιοχή, προγραμματίζεται η -αναγκαία πλέον- Αμυγδαλεκτομή.
Μία επιπλέον σημείωση:
Κάποιοι ιατροί αφαιρούν τις αμυγδαλές επιτόπου, την ίδια ώρα της διάνοιξης του αποστήματος. Η εξήγηση που δίνουν είναι πως είναι προτιμότερο να δοθεί μία φορά νάρκωση και ο ασθενής να «ξεμπερδεύει» από τον πόνο της μελλοντικής Αμυγδαλεκτομής «μια και καλή», την ώρα που ήδη πονάει από το απόστημα, δηλαδή. Προσωπικά διαφωνώ με την πρακτική αυτή και θεωρώ πως είναι ασφαλέστερο να γίνει η αφαίρεση των αμυγδαλών όταν έχει περάσει πλέον η φλεγμονή, δηλαδή μετά από τουλάχιστον 30-40 ημέρες. Ο λόγος είναι πως, όταν οι ιστοί φλεγμαίνουν, η επούλωση είναι απρόβλεπτη και αυξάνεται πολύ ο κίνδυνος αιμορραγίας, που μάλιστα αντιμετωπίζεται πολύ δύσκολα. Άλλωστε, επειδή η σύγχρονη γενική νάρκωση είναι απολύτως ασφαλής, δεν υπάρχει λόγος να ρισκάρουμε μια σοβαρή αιμορραγία, ειδικά σε μια τόσο δύσκολη περιοχή
Παιδικός Ίλιγγος
Όταν μιλά ο Ωτορινολαρυγγολόγος για ίλιγγο σε παιδιά, πάντα τον ρωτάνε: «Μα υπάρχει ίλιγγος στα παιδιά; Ίλιγγο δεν έχουν μόνον οι ηλικιωμένοι;»
Πράγματι, ο ίλιγγος αποτελεί ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα στις προχωρημένες ηλικίες, αλλά πλέον γνωρίζουμε πως είναι συχνός και στα παιδιά. Απλώς, στα π αιδιά έχει ευτυχώς πιο ήπιο χαρακτήρα. Όμως, είναι πιο δύσκολο να βρούμε ότι το παιδί πάσχει από ίλιγγο και όχι από κάτι άλλο! Ο παιδικός ίλιγγος έχει διαφορετικά αίτια από αυτά των ενηλίκων:
- το 80% των παιδιών έχει καλοήθη Ίλιγγο της παιδική ηλικίας, είτε λόγω ημικρανίας, είτε λόγω οφθαλμολογικών προβλημάτων (μυωπία, αστιγματισμός, κτλ)
- τα υπόλοιπα παιδάκια (30%) έχουν ίλιγγο έπειτα από κάποια ίωση που επηρεάζει το λαβύρινθο ή εξαιτίας άλλων, άγνωστων αιτιών.
Η διάγνωση του παιδικού ιλίγγου όμως δεν είναι εύκολη, επειδή τα παιδιά, όταν είναι μικρά (2-3 ετών), δεν ξέρουν να πουν τι ακριβώς πρόβλημα έχουν και πολλά περιστατικά παιδικού ιλίγγου περνούν απαρατήρητα από τους γονείς. Αν το παιδί είναι πιο μεγάλο και μπορεί να εξηγήσει τι νιώθει, τότε τα πράγματα είναι πιο εύκολα.
Το βασικό σύμπτωμα του παιδικού ιλίγγου είναι η τάση του παιδιού να πέφτει προς τη μια πλευρά όταν στέκεται ή βαδίζει. Επίσης, η αστάθεια είναι πιο έντονη όταν το παιδί περπατάει σε κάτι μαλακό, όπως πάνω σε κρεβάτι ή καναπέ. Επίσης, οι γονείς μπορεί να διαπιστώσουν ότι το παιδί δεν βλέπει καθαρά ή δεν ακούει καλά. Όλα αυτά μπορούν να βοηθήσουν στη διάγνωση του παιδικού ιλίγγου.
Ο Μύθος
«Είναι μικρό παιδί ακόμα και πέφτει συχνά» ή «Όλα τα φαγητά πειράζουν το παιδί μου, έχει ναυτία και κάνει συχνά εμετό μετά το φαγητό»
Η Αλήθεια
Πολλοί γονείς νομίζουν πως το παιδί είναι απρόσεχτο ή αδέξιο και πέφτει, ενώ αυτό μπορεί απλώς να έχει αστάθεια από ίλιγγο. Παρατηρήστε αν το παιδί σας πηγαίνει πολύ κοντά στην τηλεόραση ή αν «κουτουλάει» σε αντικείμενα ή πλησιάζει πολύ κοντά για να δει πράγματα (πρόβλημα όρασης). Παρατηρήστε, ακόμη, αν ακούει καλά (πιθανό πρόβλημα στα αυτιά), αν κάνει εμετό ή το πονάει η κοιλιά του ενώ έχει φάει ασφαλές φαγητό (σπιτικό) ή αν δείχνει υποτονικό και αν ξαπλώνει με κλειστά τα μάτια ενώ είναι ξεκούραστο.
Τι να κάνετε
Όταν ένα παιδάκι που περπατά κανονικά, ξαφνικά περιορίζει τις κινήσεις του ή αρχίζει να μπουσουλάει ξανά, αυτό μπορεί να είναι αποτέλεσμα ιλίγγου ή αστάθειας που δεν μπορεί να εκφράσει. Άλλες φορές, μπορεί να κάνει εμετό και να λέει πως το πονάει η κοιλίτσα του. Σε αυτή την περίπτωση, οι γονείς νομίζουν πως έχει γαστρεντερίτιδα, ενώ στην πραγματικότητα το παιδί έχει ίλιγγο!
Μιλήστε με το παιδί σας Αν του εξηγήσετε τι σημαίνει ζαλάδα (π.χ. «να νομίζεις ότι γυρνάς σαν σβούρα») μπορεί να σας πει τι νιώθει. Αν σας πει ότι ζαλίζεται, νιώθει ότι θέλει να κάνει εμετό, αν ξαφνικά πέφτει ή αν δεν έχει άνεση στην κίνηση παρά την ηλικία του ή, ακόμη, αν αρχίζει να χάνει κάποιες δεξιότητες που είχε αναπτύξει (π.χ. τρέξιμο, ποδόσφαιρο), πρέπει να εξεταστεί άμεσα από Ωτορινολαρυγγολόγο.
Τι να μην κάνετε
Μην πανικοβάλλεστε! ο ίλιγγος στα παιδιά περνάει αν αντιμετωπιστούν τα αίτια που τον προκαλούν. Τα συμπτώματα του παιδικού ιλίγγου μπορεί να είναι μερικές φορές «εντυπωσιακά» και προκαλούν άγχος στον γονιό και τρόμο στο ίδιο το παιδί, αλλά δεν πρόκειται να μείνει κάποιο πρόβλημα στο παιδί σας. Για αυτό έχει ονομαστεί καλοήθης ίλιγγος της παιδική ηλικίας.
Τι κάνει ο Ωτορινολαρυγγολόγος
Με ειδικές, απλές και ανώδυνες εξετάσεις, όπως παιχνιδο-ακοόγραμμα, τυμπανόγραμμα, ηλεκτρονυσταγμογραφία και προκλητά ακουστικά δυναμικά εντοπίζουμε αν υπάρχει πράγματι ίλιγγος και ανάλογα αντιμετωπίζουμε την κατάσταση, ενίοτε με τη συνδρομή του Νευρολόγου ή του Οφθαλμιάτρου και υπό τη συνεχή ενημέρωση του Παιδιάτρου.
Ερωτήσεις & Απαντήσεις: Άφθες στο στόμα
Τι είναι οι άφθες;
οι άφθες είναι επώδυνες επιφανειακές πληγές στο στόμα που εμφανίζονται ξαφνικά. Συνήθως παρουσιάζονται πολλές άφθες ταυτόχρονα μέσα στο στόμα, στα χείλη, αλλά και πάνω, στα πλάγια ή κάτω από τη γλώσσα, στη μέσα μεριά του μάγουλου, στα ούλα, ακόμη και στον ουρανίσκο.
Με τι μοιάζουν οι άφθες;
Οι άφθες έχουν συνήθως στρογγυλό σχήμα και καλύπτονται από μια άσπρη μεμβράνη. Τις χωρίζουμε σε:
α) κοινές άφθες (μικρές, 2-5mm),
β) μεγάλες άφθες και
γ) ερπητόμορφες άφθες, που καμία σχέση δεν έχουν, όμως, με τον επιχείλιο έρπη.
Kολλάνε οι άφθες;
Όχι. Δεν είναι μολυσματικές και δεν μετα- δίδονται με σεξουαλική ή με άλλη επαφή.
Eίναι συχνές οι άφθες;
Ναι. Περίπου 1 στα 5 άτομα ταλαιπωρείται από άφθες και συχνότερα γυναίκες μικρότερες των 45 ετών (περισσότερο όταν βρίσκονται στην ηλικία μεταξύ 16-25). Oι άφθες υποτροπιάζουν μέχρι και 5-6 φορές τον χρόνο, ενώ εμφανίζονται πολύ συχνά και στα παιδιά. Eάν, μάλιστα, ο γονιός ταλαιπωρείται από άφθες, το παιδί έχει 50% πιθανότητες να παρουσιάσει το ίδιο πρόβλημα.
Σε τι οφείλονται οι άφθες;
Η αιτία που εμφανίζονται οι άφθες είναι άγνωστη. H επικρατέστερη υπόθεση είναι ότι πρόκειται για ένα αυτοάνοσο νόσημα. O οργανισμός, δηλαδή, δεν αναγνωρίζει τον βλεννογόνο του στόματος ως «δικό του» και του επιτίθεται. Yπάρχουν, όμως, προδιαθεσικοί παράγοντες που προκαλούν έξαρση στις άφθες.
Ποιοί είναι αυτοί οι παράγοντες;
Oι κυριότεροι παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση αφθών είναι:
- μια πρόσφατη βαριά ασθένεια (υψηλός πυρετός)
- αλλεργία σε τροφές (τυρί, σοκολάτα, γλουτένη, φράουλες, τομάτες, συντηρητικά τροφίμων)
- αλλεργία σε φάρμακα (ασπιρίνη, αντιυπερτασικά) ή σε οδοντόκρεμες
- διαταραχές του αίματος (π.χ. η έλλειψη σιδήρου)
- έλλειψη βιταμινών (κυρίως των βιταμινών του συμπλέγματος Β)
- ασθένειες του πεπτικού συστήματος γενικά (π.χ. ελκώδης κολίτιδα)
- έμμηνος ρύση και ορμονικές διαταραχές
- έντονες συγκινήσεις και άγχος (εξετάσεις, φόρτος εργασίας, κόπωση)
- κάποια μικρόβια της στοματικής κοιλότητας
- μικροτραυματισμοί του εσωτερικού του στόματος (δάγκωμα, αιχμηρές τροφές)
- διακοπή του καπνίσματος (το κάπνισμα αποτρέπει τις άφθες!)
Τι συμπτώματα προκαλούν οι άφθες;
Aρχικά νιώθει κανείς κάψιμο ή τσίμπημα στο σημείο όπου πρόκειται να εμφανιστεί σε λίγες μέρες ένα μικρό κοκκινωπό εξόγκωμα, σαν φουσκάλα. Η φουσκάλα σκάει μέσα σε 1-2 μέρες δημιουργώντας ένα ανοικτό έλκος (πληγή) με μια λευκή γκριζωπή μεμβράνη που πονάει κατά την επαφή με τις τροφές και ιδιαίτερα τις ξινές, αλμυρές και πιπεράτες. Aνάλογα με το μέγεθός τους, οι άφθες μπορεί να δυσκολέψουν ακόμα και την ομιλία ή τη μάσηση, ειδικά όταν εμφανιστούν στο πίσω μέρος του στόματος, στον φάρυγγα ή στις αμυγδαλές.
Πώς θεραπεύονται οι άφθες;
Γενικά οι άφθες είναι αθώες, γίνονται πάντα καλά από μόνες τους και φεύγουν απλά, όπως εμφανίστηκαν. Μετά από μερικές ημέρες, η λευκή μεμβράνη απομακρύνεται, ο πόνος μετριάζεται και αρχίζει η σταδιακή επούλωση της πληγής, που ολοκληρώνεται σε 1-3 εβδομάδες ανάλογα με το μέγεθος της άφθας. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι στο μεταξύ εμφανίζονται συχνά νέες άφθες, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο, που μπορεί να διαρκέσει ακόμη και 3-4 εβδομάδες. Η παρέμβαση του ιατρού έχει, λοιπόν, ως σκοπό να ανακουφίσει τον ασθενή από τον πόνο, δεν μπορεί να επιταχύνει τη θεραπεία.
Τι μπορούμε να κάνουμε για το διάστημα που θα πονάω;
- Aρχικά θα πρέπει να αποφύγετε οτιδήποτε σας προκαλεί πόνο, δηλαδή τα ξινά, τα αλμυρά και όλα τα καρυκεύματα
- Μη χρησιμοποιείτε στοματικά αντισηπτικά ή τοπικά αντιβιοτικά, θα ερεθίσουν περισσότερο. Δεν υπάρχει κίνδυνος να επεκταθεί μόλυνση από την πληγή της άφθας
- Yπάρχουν στο φαρμακείο προϊόντα σε μορφή διαλύματος, γέλης ή spray που «κολλάνε» πάνω στις άφθες και έτσι τις προστατεύουν από τα επώδυνα ερεθίσματα
- Σε σοβαρές περιπτώσεις με έντονο πόνο και τσούξιμο μπορεί ο Ωτορινολαρυγγολόγος να σας δώσει γέλη κάποιου τοπικού αναισθητικού, αντιφλεγμονώδη ή τοπικά κορτικοστεροειδή. Όμως, οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή για τις άφθες θα πρέπει να λαμβάνεται μόνο μετά από σύσταση του ιατρού σας.
Μπορώ να αντιμετωπίσω τις άφθες με φυσικό τρόπο;
Μπορείτε με κάποιες φυσικές μεθόδους να ανακουφιστείτε από τις άφθες:
- Ξεπλένετε τακτικά το στόμα σας με αλατούχο χλιαρό νερό ή φυσιολογικό ορό
- Χρησιμοποιήστε μόνο οδοντόκρεμα που δεν περιέχει SLS (sodium lauryl sulphate)
- Κάντε πλύσεις με χαμομήλι, τσάι με μέλι, ή πιπερόριζα
- Κρατήστε την άφθα στεγνή από σάλιο για 30min τη μέρα, αν φυσικά είναι σε σημείο που αυτό γίνεται
- Βάλτε τριμμένο πάγο πάνω στην άφθα. Στην αρχή πονάει, αλλά θα προσφέρει ανακούφιση για αρκετή ώρα.
Μπορώ να αποφύγω τις άφθες;
Μπορείτε να καθυστερήσετε ή να μειώσετε τη συχνότητά τους, αν κάνετε τα παρακάτω:
- Διατηρήστε σωστή στοματική υγιεινή, βουρτσίστε τα δόντια σας με μαλακή οδοντόβουρτσα και κάντε σωστή χρήση οδοντικού νήματος καθημερινά
- Μη δαγκώνετε τα χείλη σας από συνήθεια ή λόγω άγχους, μην τρώτε σκληρές και αιχμηρές τροφές, επισκεφθείτε τον οδοντίατρό σας για να τροχίσει τυχόν μυτερά σημεία των φυσικών δοντιών, σφραγισμάτων ή στεφανών
Τι άλλο μπορεί να κρύβει μια πληγή στο στόμα;
Ένα έλκος που μοιάζει με άφθα, αλλά δεν υποχωρεί μετά από 2 βδομάδες, πρέπει να εξεταστεί υποχρεωτικά από τον Ωτορινολαρυγγολόγο. Ειδικά αν το έλκος είναι μεγάλο σε μέγεθος (>1cm), αλλά δεν πονάει, αυτό το κάνει να είναι ιδιαίτερα ύποπτο. Αν καπνίζετε πολύ και αν πίνετε συχνά αλκοόλ, πρέπει να εξεταστείτε το συντομότερο, καθώς μπορεί να είναι ακόμα και καρκίνος του στόματος και της γλώσσας.
Ερωτήσεις & Απαντήσεις: Βράγχος φωνής (βραχνάδα)
Πώς παράγεται η φωνή;
Όταν εκπνέουμε, ο αέρας απλώς περνάει ανάμεσα από τις φωνητικές χορδές, οι οποίες σε ηρεμία είναι ανοιχτές σαν το γράμμα V. Όταν μιλάμε, οι φωνητικές χορδές ενώνονται και δονούνται, όπως ακριβώς οι χορδές της κιθάρας. οι φωνητικές χορδές μπορούν και κάνουν πολλές κινήσεις: κλείνουν-ανοίγουν, τεντώνονται-μαζεύουν, σφίγγουν-χαλαρώνουν, ανεβαίνουν-κατεβαίνουν. Ο καθένας από τους μικροσυνδυασμούς των παραπάνω κινήσεων παράγει τον συγκεκριμένο ήχο, νότα, χροιά, συχνότητα, ένταση και βάθος φωνής που επιθυμούμε!
Τι είναι το βράγχος φωνής;
Το βράγχος φωνής (βράχνιασμα) είναι μια φωνητική διαταραχή που οδηγεί σε αλλαγή της ποιότητας και της έντασης της φωνής.
Στο βράχνιασμα η φωνή γίνεται πιο βαθιά και πιο «άγρια», διότι δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε όλες τις συχνότητες που φυσιολογικά παράγονται από τις φωνητικές χορδές.
Το βράχνιασμα είναι εξαιρετικά συχνό και συνήθως οφείλεται σε απλά προβλήματα που βελτιώνονται με ξεκούραση της φωνής και ενυδάτωση. Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, η βραχνάδα αποτελεί «προειδοποίηση» ότι κάτι πιο σοβαρό συμβαίνει με τον λάρυγγά σας. άυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό, γιατί πρέπει να θορυβήσει όσους είναι καπνιστές, όσους πίνουν συχνά αλκοόλ, καθώς και για όσους παρατηρούν πως η βραχνάδα τους είναι επίμονη, συχνή ή σταδιακά χειροτερεύει.
Αν ανήκετε σε μία από αυτές τις κατηγορίες, πρέπει να σας δει το συντομότερο ένας ειδικός Ωτορινολαρυγγολόγος.
Πώς προκαλείται η βραχνάδα;
Όταν εμφανίζεται βραχνάδα, υπάρχει κάποιο πρόβλημα στις χορδές, είτε ανατομικό (στην επαφή των χορδών) είτε λειτουργικό (στην κίνηση των χορδών). Οι πιο συχνές αιτίες που προκαλούν βραχνάδα δεν είναι σοβαρές και θεραπεύονται με απλά μέτρα προστασίας και σε μικρό χρονικό διάστημα. Οι αιτίες αυτές είναι κυρίως οι παρακάτω –κατά σειρά συχνότητας-:
- Η ιογενής λοίμωξη του λάρυγγα (οξεία λαρυγγίτιδα), η κακή χρήση της φωνής, (ηή και τα δύο) που προκαλούν ένα προσωρινό οίδημα (πρήξιμο) στις φωνητικές χορδές
- Τα οξέα του στομαχιού που ανεβαίνουν μέχρι τον λάρυγγα και ερεθίζουν έντονα τις φωνητικές χορδές προκαλώντας οίδημα (φαρυγγο-λαρυγγική παλινδρόμηση)
- Η συνεχής κακή χρήση της φωνής που προκαλεί πολυποειδή εκφύλιση (μαλακή επιφάνεια χορδών), πολύποδα (σφαιρικό πρήξιμο/εξόγκωμα) ή οζίδια (κάλους στις χορδές λόγω συνεχούς τριβής)
- Το κάπνισμα που προκαλεί «σκλήρυνση» των φωνητικών χορδών (χρόνια λαρυγγίτιδα) αλλά και προκαρκινικές (λευκοπλακία) ή και καρκινικές βλάβες (καρκίνος λάρυγγα)
- Προβλήματα στην κίνηση ή και παράλυση των φωνητικών χορδών είναι σπάνια. Η μία ή και οι δύο φωνητικές χορδές μπορεί να παραλύσουν, αν τα νεύρα που τις κινούν επηρεαστουν από κάποια λοίμωξη, από τραύμα ή από κάποιον όγκο.
Πώς εξετάζεται ο λάρυγγας και η φωνή;
Η εξέταση του λάρυγγα γίνεται αρχικά με ένα ειδικό κάτοπτρο (καθρεφτάκι) και η εξέταση ονομάζεται έμμεση λαρυγγοσκόπηση. Η εξέταση με άκαμπτο (μεταλλικό) ενδοσκόπιο ή με εύκαμπτο (οπτικές ίνες) ενδοσκόπιο ονομάζεται ενδοσκόπηση λάρυγγα. Η ενδοσκόπηση με το άκαμπτο ενδοσκόπιο γίνεται από το στόμα, ενώ το εύκαμπτο ενδοσκόπιο εισάγεται από τη μύτη.
Ο ιατρός εξετάζει με απόλυτη ευκρίνεια τον λάρυγγα και τις φωνητικές χορδές, χωρίς ενόχληση για τον ασθενή. Γίνεται προβολή της εικόνας στο monitor και ο εξεταζόμενος βλέπει ό,τι ακριβώς βλέπει και ο ιατρός, ενώ γίνεται και ταυτόχρονη καταγραφή για την μετέπειτα σύγκριση.
Πώς θεραπεύεται η βραχνάδα;
Ανάλογα με την αιτία, τη βαρύτητα, τη συχνότητα ή τη χρονιότητα της βραχνάδας, σχεδιάζεται και η στρατηγική αντιμετώπισης. Πολλές φορές αρκεί αφωνία και ενυδάτωση, ενώ σε άλλες περιπτωσεις χρειάζεται ακόμα και χειρουργική επέμβαση.
Πότε πρέπει να ανησυχήσω;
Πρέπει απαραιτήτως να σας εξετάσει ειδικός Ωτορινολαρυγγολόγος, αν εμφανίσετε κάτι από τα παρακάτω, ακόμα και αν δεν είστε καπνιστής:
- Βραχνάδα που διαρκεί περισσότερο από 4 εβδομάδες
- Επαναλαμβανόμενη βραχνάδα χωρίς προφανή ή γνωστό λόγο
- Παρατεταμένο πονόλαιμο ή συνεχή δυσκολία στην κατάποση για περισσότερες από 2 εβδομάδες
Δεν καπνίζω ούτε πίνω, αλλά η φωνή μου είναι βραχνή. Μπορεί να έχω καρκίνο;
Είναι σχεδόν απίθανο! Εξαιρετικά σπάνια έχουν αναφερθεί περιπτώσεις παραμελημένων ασθενών με γνωστά και χρόνια (για δεκαετίες!) κονδυλώματα του λάρυγγα (παρόμοια με αυτά των γεννητικών οργάνων) που δεν αφαιρεθήκαν και οι ασθενείς αυτοί εμφάνισαν κακοήθεια στην περιοχή.
Καπνίζω και πίνω, αλλά η φωνή μου ήταν πάντα βραχνή. Γιατί θα πρέπει να ανησυχώ;
Καθώς η φωνή σας ήταν και παλαιότερα τραχιά, αν υπάρχει κάποια νέα βλάβη, θα αργήσετε να το καταλάβετε επειδή δεν θα καταλάβετε σημαντική διαφορά στη χροιά της.
Άν κανείς καπνίζει, πίνει, φωνάζει πολύ, είναι παχύσαρκος, έχει Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, χρόνια βουλωμένη μύτη ή έχει έστω έναν από αυτούς παράγοντες που προκαλούν χρόνια λαρυγγίτιδα, πρέπει να ελέγχεται τακτικά από Ωτορινολαρυγγολόγο. Η χρόνια λαρυγγίτιδα μπορεί να εξελιχθεί σε δυσάρεστες καταστάσεις, ειδικά αν κανείς συνεχίζει να καπνίζει (π.χ. καρκίνος λάρυγγα).
Η φωνή μου βραχνιάζει συχνά, τι πρέπει να αποφεύγω;
Βλ. «Οδηγίες Φωνητικής Υγιεινής»
Σε ποια περίπτωση θα πρέπει να χειρουργηθώ;
Αν διαπιστωθεί πως στις φωνητικές χορδές σας υπάρχουν οζίδια, πολύποδες ή κάποιος καλοήθης ή κακοήθης όγκος, τότε μόνο θα χρειαστεί να υποβληθείτε σε επέμβαση.
Ερωτήσεις & Απαντήσεις: Μικρολαρυγγοσκόπηση
Τι είναι η μικρολαρυγγοσκόπηση;
Η Μικρολαρυγγοσκόπηση είναι συνολικά η επεμβατική τεχνική για την αντιμετώπιση των προβλημάτων στις φωνητικές χορδές και στον λάρυγγα. Γίνεται με γενική αναισθησία και χρησιμοποιούμε μικροσκόπιο για να δούμε τον λάρυγγα για αυτό και η εξέταση ονομάζεται Μικρο-λαρυγγοσκόπηση.
Κατά τη Μικρολαρυγγοσκόπηση μπορούμε να δούμε τα πάντα σε μεγέθυνση, να πάρουμε βιοψία ή και να αφαιρέσουμε βλάβες και μικρούς όγκους του λάρυγγα και των φωνητικών χορδών, χωρίς πόνο και φυσικά χωρίς οποιοδήποτε εξωτερικό σημάδι.
Σε ποιες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστώ μικρολαρυγγοσκόπηση;
Οι πιο συχνές αιτίες είναι οι πολύποδες, η πολυποειδής εκφύλιση και τα οζίδια των φωνητικών χορδών. επίσης, όταν μια βλάβη είναι ύποπτή για κακοήθεια (καρκίνος), με τη Μικρολαρυγγοσκόπηση αρχικά θα πάρουμε ένα κομμάτι από τη βλάβη (βιοψία) για να το στείλουμε στο ιστοπαθολογικό εργαστήριο, ενώ αργότερα, με δεύτερη επέμβαση, μπορούμε να αφαιρέσουμε ολόκληρη τη βλάβη.
Θα πονάω μετά την επέμβαση;
Μπορεί να έχετε ελάχιστο πόνο στον λαιμό όταν καταπίνετε ή στη γλώσσα, λόγω της πίεσης από το λαρυγγοσκόπιο. Η ενόχληση αυτή υποχωρεί εύκολα και άμεσα με τη χρήση απλών αναλγητικών.
Θα μπορώ να μιλήσω μετά τη μικρολαρυγγοσκόπηση;
Ναι, αλλά δεν πρέπει! είναι αναγκαίο να ακολουθήσετε πιστά τις οδηγίες που θα σας δώσει ο Ωτορινολαρυγολόγος σας.
Ανάλογα με την έκταση της επέμβασης, απαιτείται απόλυτη ξεκούραση της φωνής, δηλαδή πλήρης αφωνία για τις πρώτες 2-3 ημέρες μετά την επέμβαση και περιορισμένη χρήση της φωνής για τις επόμενες 7-10 ημέρες (λίγα λόγια, όχι φωνές ή ψίθυροι).
Θα αλλάξει η φωνή μου μετά την επέμβαση;
Όσον αφορά στις απλές επεμβάσεις (πολύποδες, πολυποειδής εκφύλιση, οζίδια), η φωνή σας θα αλλάξει προς το καλύτερο, θα σταματήσει οριστικά η βραχνάδα, η «μεταλλική» χροιά και θα βελτιωθεί η ισχύς της φωνής. Αν αφαιρεθεί τμήμα των χορδών για βιοψία, η φωνή σας ίσως αρχικά να χειροτερέψει. άυτό είναι προσωρινό και θα βελτιωθεί με την πάροδο μερικών ημέρων που χρειάζονται για την επούλωση της περιοχής.
Πότε θα γνωρίζω τα αποτελέσματα της βιοψίας;
Aν έχουν αφαιρεθεί τμήματα για βιοψία, τα αποτελέσματα θα είναι διαθέσιμα μετά από μερικές ημέρες και θα τα συζητήσετε με τον Ωτορινολαρυγγολόγο σας.
Υπάρχουν πιθανές επιπλοκές;
Η Μικρολαρυγγοσκόπηση είναι μια εξαιρετικά ασφαλής επέμβαση ρουτίνας. Σπάνια μπορεί να αποκολληθεί κάποιο πρόσθετο ή χαλαρό δόντι από την πίεση του λαρυγγοσκοπίου. Χρησιμοποιούμε, όμως, ειδικά προστατευτικά δοντιών, για να αποφευχθεί αυτή η πιθανότητα.
Υπάρχουν εναλλακτικές θεραπείες;
Όχι. Δεν υπάρχουν εναλλακτικές θεραπείες για την πλήρη και λεπτομερή εξέταση του λάρυγγα ή για την αφαίρεση βλαβών από τις φωνητικές χορδές. Όλες οι μικρής έκτασης βλάβες μπορούν να αντιμετωπιστούν με τη Μικρολαρυγγοσκόπηση και μόνο σε πολύ προχωρημένες περιπτώσεις καρκίνου θα χειρουργηθεί ο λάρυγγας εξωτερικά.
Ερωτήσεις & Απαντήσεις: Πονόλαιμος
Τι είναι ο πονόλαιμος;
Είναι ο πόνος και η δυσκολία στην κατάποση (δυσκαταποσία), συνήθως εξαιτίας της φλεγμονής του φάρυγγα (οξεία φαρυγγίτιδα). Η οξεία φαρυγγίτιδα ξεκινάει με ήπιο ερεθισμό του λαιμού, σαν κάψιμο ή «γδάρσιμο», που μπορεί να εξελιχθεί σε έντονο πόνο, ειδικά αν συμμετέχουν και οι αμυγδαλές (οξεία φαρυγγο-αμυγδαλίτιδα).
Σε τι οφείλεται ο πονόλαιμος;
Συνήθως, η οξεία φαρυγγίτιδα οφείλεται σε ιούς που προκαλούν το κοινό κρυολόγημα και σε οξύ ερεθισμό του φάρυγγα (από καπνό τσιγάρου, πικάντικα φαγητά, αλκοόλ, φαρμακευτικές γαργάρες). Στις δυο αυτές περιπτώσεις, διαταράσσεται η τοπική άμυνα και βρίσκουν ευκαιρία τα μικρόβια που υπάρχουν στο στόμα να αναπτυχθούν και να μετατρέψουν την ιογενή φαρυγγίτιδα σε φαρυγγίτιδα συχνότερα από στρεπτόκοκκο.
Πώς θα καταλάβω ότι πονάει ο λαιμός μου;
Στη φαρυγγίτιδα ο λαιμός είναι ξερός, κόκκινος και πονάει, όταν ο ασθενής καταπίνει -καμιά φορά ακόμα και το σάλιο του. Αν η αιτιολογία είναι ιογενής, υπάρχει και χαμηλός πυρετός για 2-3 μέρες και μετά περνάει, ενώ αν κάποιο μικρόβιο μολύνει την περιοχή, ο πυρετός και ο πόνος είναι εντονότεροι, υπάρχει κακουχία και κόπωση. Οι ερεθιστικές αιτίες του πονόλαιμου προκαλούν μόνο πόνο και ξηρότητα.
Τι άλλο μπορεί να κρύβει ο πονόλαιμος;
Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, κάποιος όγκος του στόματος, της γλώσσας ή του λάρυγγα μπορεί να προκαλέσει ήπιο πονόλαιμο και δυσκολία στην κατάποση για εβδομάδες ή μήνες, με πόνο που αντανακλά στο αυτί. Αυτές οι καταστάσεις σχετίζονται σχεδόν πάντοτε με μακροχρόνια και πολύ βαριά χρήση καπνού και οινοπνεύματος. Ο πονόλαιμος και η δυσκαταποσία που διαρκεί για πάνω από 2 εβδομάδες απαιτεί εξέταση αρχικά από Ωτορινολαρυγγολόγο και μπορεί να σημαίνει μια σοβαρή κατάσταση.
Πότε θα πρέπει να δω έναν Ωτορινολαρυγγολόγο;
Τα παρακάτω συμπτώματα θα σας προειδοποιήσουν πως πρέπει να επισκεφτείτε τον Ωτορινολαρυγγολόγο σας:
- έντονος και παρατεταμένος πονόλαιμος για 5-7 ημέρες
- συχνός ήπιος πονόλαιμος
- δυσκολία κατάποσης νερού, φαγητού, σάλιου
- δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος
- πόνος στο αυτί
- πόνος στις αρθρώσεις
- υψηλός πυρετός (πάνω από 38,5oC)
- φλέμα στον λαιμό ή αίμα στο σάλιο
- εξόγκωμα στον λαιμό εξωτερικά
Τι να κάνω αν έχω ίωση και πονάει ο λαιμός μου;
Ο πονόλαιμος από κρυολόγημα ή γρίπη μπορεί να γίνει λιγότερο ενοχλητικός, αν κάνετε τα παρακάτω:
- Πιείτε πολλά υγρά
- Πιείτε ζεστό αραιωμένο τσάι με λίγο μέλι
- Κάντε γαργάρες με χλιαρό αλατόνερο αρκετές φορές τη μέρα (1/3 κουταλάκι του γλυκού σε μισό ποτήρι νερό)
- Χρησιμοποιήστε συσκευή ατμού ή υγραντήρα στο υπνοδωμάτιό σας
- Χρησιμοποιήστε ειδικές καραμέλες ή φαρμακευτικές παστίλιες
- Για ήπιο πόνο, πάρτε κάποιο αναλγητικό, ενώ για έντονο πονόλαιμο κάποιο αντιφλεγμονώδες φάρμακο
- Μην καπνίζετε καθόλου
- Μην καταναλώνετε κρύες ή καυτερές τροφές
- Μην κάνετε μπουκώματα με αλκοόλ
- Μην παίρνετε αντιβίωση αν δεν σας εξετάσει ο Ωτορινολαρυγγολόγος, γιατί δημιουργούνται ανθεκτικά στελέχη μικροβίων!
Πώς θεραπεύεται ο πονόλαιμος;
Σε κάθε περίπτωση πρέπει να σας εξετάσει ο Ωτορινολαρυγγολόγος. Επειδή τις περισσότερες φορές η φαρυγγίτιδα οφείλεται σε ιούς, δεν μπορεί να βοηθήσει η αντιβίωση ούτε φυσικά μπορεί να δοθεί… προληπτικά αντιβίωση. Αν αποδειχθεί όμως πως ο πονόλαιμος οφείλεται σε στρεπτόκοκκο, ο Ωτορινολαρυγγολόγος θα σας δώσει ειδική αντιβίωση, προκειμένου να «ξεριζωθεί» ο στρεπτόκοκκος από την περιοχή. Αν ο πονόλαιμος οφείλεται σε οποιοδήποτε από τα υπόλοιπα αίτια, ο Ωτορινολαρυγγολόγος θα σας εξετάσει και θα σας εξηγήσει πώς θα αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.
Ερωτήσεις & Απαντήσεις: Φαρυγγολαρυγγική παλινδρόμηση (ΦΑΛΑΠ)
Σε τι διαφέρει η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) από τη ΦΑΛΑΠ;
Είναι δύο διαφορετικά προβλήματα υγείας όμως ξεκινούν από έναν παρόμοιο μηχανισμό, δηλαδή, από την άνοδο των υγρών του στομαχιού προς τον οισοφάγο (αναγωγή), κυρίως τις ώρες που είναι κάποιος ξαπλωμένος. Στην περίπτωση της ΦΑΛΑΠ, τα υγρά φτάνουν πιο ψηλά, μέχρι τον λάρυγγα ή ακόμα και ως το πίσω μέρος της μύτης (στον ρινοφάρυγγα) και σε αυτά τα σημεία προκαλούν βλάβες.
Πώς και δεν έχω ξανακούσει για τη ΦΑΛΑΠ, είναι σπάνια;
Η ΦΑΛΑΠ «ανακαλύφθηκε» σχετικά πρόσφατα. φυσικά, τα προβλήματα που προκαλούσε υπήρχαν ανέκαθεν, αλλά κανείς δεν τα είχε συνδέσει με την παλινδρόμηση των υγρών του στομαχιού. Στην πραγματικότητα, είναι πολύ συχνό πρόβλημα υγείας. Σχεδόν 1 στους 6 ενήλικες πάσχει στην πραγματικότητα από ΦΑΛΑΠ και το 10% των περιστατικών του Ωτορινολαρυγγολόγου σχετίζονται με προβλήματα που προκαλεί η ΦΑΛΑΠ.
Πώς προκαλείται η παλινδρόμηση;
Ο οισοφάγος, ο σωλήνας που ενώνει τον φάρυγγα με το στομάχι σας, έχει δύο σφικτήρες -σαν «δακτυλίδια»- που συγκρατούν τα υγρά του στομαχιού εκεί που πρέπει, δηλαδή μέσα στο στομάχι. Στην παλινδρόμηση, οι σφικτήρες αυτοί δεν λειτουργούν αρκετά καλά, είτε εξαιτίας ανατομικών προβλημάτων είτε λόγω του τρόπου ζωής, με αποτέλεσμα τα υγρά να «ξεχειλίζουν» προς τα πάνω. Επειδή, επίσης, ο οισοφάγος και ο λάρυγγας δεν έχουν την ανθεκτικότητα του στομαχιού, τα όξινα υγρά του στομαχιού προκαλούν βλάβες και πόνο.
Ποια ανατομικά προβλήματα σχετίζονται με την παλινδρόμηση;
Προβλήματα του οισοφάγου ή του στομαχιού, όπως η ανεπάρκεια των σφικτήρων του οισοφάγου, η διαφραγματοκήλη, το έλκος και οι διαταραχές στην κίνηση του στομαχιού έχουν σχέση με την παλινδρόμηση. Όσον αφορά στον τρόπο ζωής, η λανθασμένη διατροφή, το κάπνισμα, το αλκοόλ, η παχυσαρκία, τα πολύ μεγάλα γεύματα πριν τον ύπνο, τα στενά ρούχα, ακόμα και η εγκυμοσύνη, όλα αυτά σχετίζονται με το πρόβλημα αυτό.
Ποιοι παθαίνουν ΦΑΛΑΠ;
Άνδρες, γυναίκες και παιδιά μπορεί να πάσχουν από ΦΑΛΑΠ και ειδικά στα παιδιά είναι πολύ δύσκολο να διαγνωστεί, παρόλο που πρόσφατες μελέτες απέδειξαν πως είναι συχνή νόσος. Στα μωρά και στα νήπια, οι κυριότερες αιτίες είναι η «ανωριμότητα» των σφικτήρων, το μικρότερο μήκος του οισοφάγου και το ότι είναι ξαπλωμένα για πολλές ώρες, κυρίως επειδή οι γονείς τα ξαπλώνουν μόλις φάνε!
Ποια είναι τα συμπτώματα της ΦΑΛΑΠ στους ενήλικες;
Τα συμπτώματα της ΦΑΛΑΠ διαφέρουν από τα συμπτώματα της παλινδρόμησης, που είναι το «κάψιμο στον θώρακα», οι καούρες, τα ρεψίματα και οι ξινίλες μετά τα γεύματα. Στη ΦΑΛΑΠ συμβαίνουν τα εξής:
- Βράχνιασμα και κλείσιμο της φωνής, ειδικά το πρωί που ξυπνάει κανείς
- Ξερόβηχας και αίσθηση ξένου σώματος στον λαιμό, ειδικά το πρωί
- Αίσθηση ότι κάτι κυλάει πίσω στον λαιμό, ειδικά το πρωί
- Φλέματα και βλέννες στον λαιμό
- Δυσκολία στην κατάποση
- Κακοσμία στόματος
Είναι ενδιαφέρον μάλιστα πως κάποιοι ασθενείς έχουν πολύ πιο έντονα συμπτώματα σε σύγκριση με άλλους, ακόμα και αν η ποσότητα και η οξύτητα του περιεχομένου του στομαχιού είναι παρόμοιες.
Είναι διαφορετικά τα συμπτώματα στα παιδιά με ΦΑΛΑΠ;
Ναι. Στα μωρά και στα νήπια με ΦΑΛΑΠ τα συμπτώματα είναι σχεδόν μόνο από το αναπνευστικό σύστημα: βραχνάδα, βήχας, δυσκολία στην αναπνοή, θορυβώδης αναπνοή, δυσκολία στον ύπνο, άπνοιες κατά τη διάρκεια του ύπνου, ακόμα και κυάνωση (μωβ χείλη και μωβ δέρμα του προσώπου).
Επίσης, το παιδί μπορεί να κάνει συχνά μικρούς εμετούς, να μη θέλει να φάει και τελικά να μην αναπτύσσεται σωστά για την ηλικία του. Η ΦΑΛΑΠ στα παιδία πρέπει να αντιμετωπίζεται όσο γίνεται συντομότερα προκειμένου να μην έχουν προβλήματα στη σωματική ανάπτυξή τους.
Υπάρχει τρόπος να αποφύγω τη ΦΑΛΑΠ;
Ναι. Αν το πρόβλημα οφείλεται στον τρόπο ζωής και κυρίως στη διατροφή, μπορείτε να γίνετε καλά ακόμα και χωρίς φάρμακα, αν ακολουθήσετε τα εξής:
- Χάστε βάρος. Ένας Διαιτολόγος θα σας βοηθήσει να φτάσετε στο ιδανικό βάρος
- Κόψτε το κάπνισμα και το αλκοόλ
- Μην ξαπλώνετε, αν δεν περάσουν 2 ώρες από το φαγητό
- Μη φοράτε στενά ρούχα, καλσόν, ζώνες ή κορσέδες
- Μην κάνετε μεγάλα ή βιαστικά γεύματα. Να κάνετε 4-5 μικρότερα
- Μην τρώτε φαγητά που σας προκαλούν δυσπεψία
- Μην τρώτε όξινα φρούτα, τηγανητά, κρεμμύδια, πιπεριές, ντομάτες, ξηρούς καρπούς
- Μειώστε τον καφέ, το τσάι, τα αεριούχα ποτά και ειδικά τα αναψυκτικά τύπου cola
- Μην παίρνετε αντιφλεγμονώδη φάρμακα και ειδικότερα μην παίρνετε ασπιρίνη
- Μη δίνετε γάλα στα παιδιά πριν κοιμηθούν
- Μην πίνετε γάλα γενικά (καλά διαβάσατε!).
Θα χρειαστεί να πάρω και αγωγή;
Έχει νόημα να πάρει κανείς φαρμακευτική αγωγή με την προϋπόθεση πως πρώτα θα διορθώσει όλα τα παραπάνω. Η αγωγή για την αντιμετώπιση της ΦΑΛΑΠ είναι πολύ συγκεκριμένη και βασίζεται σε φάρμακα που μειώνουν την παραγωγή οξέων από το στομάχι. Σκοπός της αγωγής είναι, την ίδια ώρα που ο ασθενής θα βελτιώνει τη διατροφή, τον τρόπο ζωής και την υγεία του, ταυτόχρονα όσα υγρά συνεχίζουν να ανεβαίνουν στον οισοφάγο να μην είναι τόσο όξινα και καταστροφικά. Το βασικό κομμάτι της θεραπείας είναι, βέβαια, οι αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Μπορώ να χρησιμοποιήσω και άλλα φάρμακα, όπως αντιόξινα;
Μπορείτε, αλλά να θυμάστε ότι το πρόβλημα δεν αρκεί να «μπαλωθεί», πρέπει να λυθεί, διότι μπορεί να γίνει σοβαρό και επικίνδυνο, αφού η ΦΑΛΑΠ έχει αποδειχθεί σε μελέτες πως σχετίζεται με καρκίνο του λάρυγγα και του οισοφάγου, με άσθμα, ακόμα και με θανατηφόρες πνευμονίες από αναρρόφηση.
Υπάρχει περίπτωση να χρειαστώ χειρουργείο;
Ναι. Τέτοιες περιπτώσεις είναι η διαφραγματοκήλη, η ανεπάρκεια του κάτω σφικτήρα του οισοφάγου και η νοσηρή παχυσαρκία.