Οξεία Επιγλωττίτιδα
Η επιγλωττίδα είναι ένας χόνδρος σε σχήμα φύλλου δέντρου, βρίσκεται στη ρίζα της γλώσσας και δύσκολα φαίνεται από το στόμα. Όταν καταπίνουμε, η επιγλωττίδα φράζει σαν «τάπα» την είσοδο του λάρυγγα ώστε να μην κυλήσουν σάλια, υγρά ή τροφές στον λάρυγγα και πνιγούμε.
Η οξεία επιγλωττίτιδα είναι η φλεγμονή της επιγλωττίδας και των ιστών ολόγυρά της. Τις περισσότερες φορές προκαλείται από λοίμωξη εξαιτίας ιών ή μικροβίων, με κύριο «ένοχο» τον αιμόφιλο της ινφλουέντζας τύπου Β. Η ασθένεια ξεκινά απότομα με υψηλό πυρετό και η εικόνα του παιδιού χειροτερεύει συνεχώς, με το παιδί να μην μπορεί να αναπνεύσει (δύσπνοια), να έχει ανοιχτό το στόμα προσπαθώντας να ρουφήξει αέρα, αλλά τις περισσότερες φορές χωρίς να έχει βήχα ή βραχνάδα. Η δύσπνοια προκαλεί τρόμο στο παιδί (και στους γονείς), ενώ συχνά βλέπει κανείς σάλιο να τρέχει από την άκρη του στόματος επειδή το παιδάκι το έχει συνέχεια ανοιχτό προσπαθώντας να ρουφήξει αέρα.
Η οξεία επιγλωττίτιδα ήταν παλαιότερα πολύ συχνή και δυστυχώς πολλές φορές ήταν ακόμα και θανατηφόρα. Πλέον, έχει μειωθεί κατά 90% η συχνότητά της λόγω του εμβολιασμού ενάντια στον αιμόφιλο της ινφλουέντζας τύπου Β. Βέβαια, ακόμα και σήμερα, οι γονείς πρέπει να είναι σε επιφυλακή.
Ο Μύθος
«Το παιδί δεν μπορεί να αναπνεύσει καλά επειδή είναι κρυωμένο, αλλά το έχει ξαναπάθει, θα του περάσει» ή «Έχουν πρηστεί οι αμυγδαλές του και γι’ αυτό δεν μπορεί να αναπνεύσει και να καταπιεί».
Η Αλήθεια
Τις σπάνιες εκείνες φορές που ένα παιδί εμφανίζει ξαφνικό υψηλό πυρετό, η φωνή του ακούγεται σαν να έχει στο στόμα «καυτή πατάτα» (hot-potato-voice), τρέχουν σάλια από την άκρη του στόματος (σιελόρροια), επειδή δεν μπορεί να τα καταπιεί από τον πόνο (δυσκαταποσία) και επιπλέον έχει δύσπνοια, οι γονείς του παιδιού έχουν ελάχιστο χρόνο να πάνε μέχρι το νοσοκομείο και δεν πρέπει να χάνεται ούτε δευτερόλεπτο. Χρειάζεται ψυχραιμία και μεθοδικότητα.
Τι να κάνετε
Το πιο σημαντικό σύμπτωμα είναι η δυσκολία στην αναπνοή (δύσπνοια):
- Μη δώσετε κανένα φάρμακο που δεν έχει δώσει ο ιατρός (και γενικά τίποτα από το στόμα) και πηγαίνετε αμέσως σε νοσοκομείο, ιδανικά καλώντας ένα ασθενοφόρο
- Μέχρι να έρθει το ασθενοφόρο, βάλτε το παιδί να αναπνεύσει υδρατμούς. Μπορείτε να ανοίξετε το ζεστό νερό στην μπανιέρα μέχρι να γεμίσει το μπάνιο με υδρατμούς. καθίστε με το παιδί σας αγκαλιά για τουλάχιστον 15-20 λεπτά. Αν έχετε ατμοποιητή, ακόμα καλύτερα! Δώστε στο παιδί να αναπνεύσει καθαρούς υδρατμούς, χωρίς κανένα πρόσθετο συστατικό, μόνο νερό!
- Προσπαθήστε να ηρεμήσετε το παιδί με κάποια ιστοριούλα ή παραμύθι για όση ώρα αναπνέει τους υδρατμούς.
Τι να μην κάνετε
Μη χάνετε δευτερόλεπτο! Είναι προτιμότερο να τρέξετε στο νοσοκομείο και να αποδειχθεί κάτι απλό (οξεία αμυγδαλίτιδα, γλωσσίτιδα, αλλεργία, κτλ.), παρά να καθυστερήσετε και να είναι οξεία επιγλωττίτιδα, διότι το παιδί σας θα μπορεί να καταλήξει να αντιμετωπιστεί στη Μονάδα εντατικής θεραπείας!
Τι κάνει ο Ωτορινολαρυγγολόγος
Αν υπάρξει υποψία επιγλωττίτιδας, ο Ωτορινολαρυγγολόγος ή ο Παιδίατρος δεν θα προσπαθήσει καν να δει την επιγλωττίδα, διότι ακόμα και η εξέταση μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση της απόφραξης.
Η πιο σωστή κίνηση είναι να καλέσουμε αμέσως ασθενοφόρο, προκειμένου το παιδί να μεταφερθεί στο νοσοκομείο με ασφάλεια. Οποιαδήποτε άλλη εξέταση γίνεται στο νοσοκομείο και μόνο αφού εξασφαλιστεί η άνετη αναπνοή του παιδιού.
Ερωτήσεις & Απαντήσεις: Άφθες στο στόμα
Τι είναι οι άφθες;
οι άφθες είναι επώδυνες επιφανειακές πληγές στο στόμα που εμφανίζονται ξαφνικά. Συνήθως παρουσιάζονται πολλές άφθες ταυτόχρονα μέσα στο στόμα, στα χείλη, αλλά και πάνω, στα πλάγια ή κάτω από τη γλώσσα, στη μέσα μεριά του μάγουλου, στα ούλα, ακόμη και στον ουρανίσκο.
Με τι μοιάζουν οι άφθες;
Οι άφθες έχουν συνήθως στρογγυλό σχήμα και καλύπτονται από μια άσπρη μεμβράνη. Τις χωρίζουμε σε:
α) κοινές άφθες (μικρές, 2-5mm),
β) μεγάλες άφθες και
γ) ερπητόμορφες άφθες, που καμία σχέση δεν έχουν, όμως, με τον επιχείλιο έρπη.
Kολλάνε οι άφθες;
Όχι. Δεν είναι μολυσματικές και δεν μετα- δίδονται με σεξουαλική ή με άλλη επαφή.
Eίναι συχνές οι άφθες;
Ναι. Περίπου 1 στα 5 άτομα ταλαιπωρείται από άφθες και συχνότερα γυναίκες μικρότερες των 45 ετών (περισσότερο όταν βρίσκονται στην ηλικία μεταξύ 16-25). Oι άφθες υποτροπιάζουν μέχρι και 5-6 φορές τον χρόνο, ενώ εμφανίζονται πολύ συχνά και στα παιδιά. Eάν, μάλιστα, ο γονιός ταλαιπωρείται από άφθες, το παιδί έχει 50% πιθανότητες να παρουσιάσει το ίδιο πρόβλημα.
Σε τι οφείλονται οι άφθες;
Η αιτία που εμφανίζονται οι άφθες είναι άγνωστη. H επικρατέστερη υπόθεση είναι ότι πρόκειται για ένα αυτοάνοσο νόσημα. O οργανισμός, δηλαδή, δεν αναγνωρίζει τον βλεννογόνο του στόματος ως «δικό του» και του επιτίθεται. Yπάρχουν, όμως, προδιαθεσικοί παράγοντες που προκαλούν έξαρση στις άφθες.
Ποιοί είναι αυτοί οι παράγοντες;
Oι κυριότεροι παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση αφθών είναι:
- μια πρόσφατη βαριά ασθένεια (υψηλός πυρετός)
- αλλεργία σε τροφές (τυρί, σοκολάτα, γλουτένη, φράουλες, τομάτες, συντηρητικά τροφίμων)
- αλλεργία σε φάρμακα (ασπιρίνη, αντιυπερτασικά) ή σε οδοντόκρεμες
- διαταραχές του αίματος (π.χ. η έλλειψη σιδήρου)
- έλλειψη βιταμινών (κυρίως των βιταμινών του συμπλέγματος Β)
- ασθένειες του πεπτικού συστήματος γενικά (π.χ. ελκώδης κολίτιδα)
- έμμηνος ρύση και ορμονικές διαταραχές
- έντονες συγκινήσεις και άγχος (εξετάσεις, φόρτος εργασίας, κόπωση)
- κάποια μικρόβια της στοματικής κοιλότητας
- μικροτραυματισμοί του εσωτερικού του στόματος (δάγκωμα, αιχμηρές τροφές)
- διακοπή του καπνίσματος (το κάπνισμα αποτρέπει τις άφθες!)
Τι συμπτώματα προκαλούν οι άφθες;
Aρχικά νιώθει κανείς κάψιμο ή τσίμπημα στο σημείο όπου πρόκειται να εμφανιστεί σε λίγες μέρες ένα μικρό κοκκινωπό εξόγκωμα, σαν φουσκάλα. Η φουσκάλα σκάει μέσα σε 1-2 μέρες δημιουργώντας ένα ανοικτό έλκος (πληγή) με μια λευκή γκριζωπή μεμβράνη που πονάει κατά την επαφή με τις τροφές και ιδιαίτερα τις ξινές, αλμυρές και πιπεράτες. Aνάλογα με το μέγεθός τους, οι άφθες μπορεί να δυσκολέψουν ακόμα και την ομιλία ή τη μάσηση, ειδικά όταν εμφανιστούν στο πίσω μέρος του στόματος, στον φάρυγγα ή στις αμυγδαλές.
Πώς θεραπεύονται οι άφθες;
Γενικά οι άφθες είναι αθώες, γίνονται πάντα καλά από μόνες τους και φεύγουν απλά, όπως εμφανίστηκαν. Μετά από μερικές ημέρες, η λευκή μεμβράνη απομακρύνεται, ο πόνος μετριάζεται και αρχίζει η σταδιακή επούλωση της πληγής, που ολοκληρώνεται σε 1-3 εβδομάδες ανάλογα με το μέγεθος της άφθας. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι στο μεταξύ εμφανίζονται συχνά νέες άφθες, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο, που μπορεί να διαρκέσει ακόμη και 3-4 εβδομάδες. Η παρέμβαση του ιατρού έχει, λοιπόν, ως σκοπό να ανακουφίσει τον ασθενή από τον πόνο, δεν μπορεί να επιταχύνει τη θεραπεία.
Τι μπορούμε να κάνουμε για το διάστημα που θα πονάω;
- Aρχικά θα πρέπει να αποφύγετε οτιδήποτε σας προκαλεί πόνο, δηλαδή τα ξινά, τα αλμυρά και όλα τα καρυκεύματα
- Μη χρησιμοποιείτε στοματικά αντισηπτικά ή τοπικά αντιβιοτικά, θα ερεθίσουν περισσότερο. Δεν υπάρχει κίνδυνος να επεκταθεί μόλυνση από την πληγή της άφθας
- Yπάρχουν στο φαρμακείο προϊόντα σε μορφή διαλύματος, γέλης ή spray που «κολλάνε» πάνω στις άφθες και έτσι τις προστατεύουν από τα επώδυνα ερεθίσματα
- Σε σοβαρές περιπτώσεις με έντονο πόνο και τσούξιμο μπορεί ο Ωτορινολαρυγγολόγος να σας δώσει γέλη κάποιου τοπικού αναισθητικού, αντιφλεγμονώδη ή τοπικά κορτικοστεροειδή. Όμως, οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή για τις άφθες θα πρέπει να λαμβάνεται μόνο μετά από σύσταση του ιατρού σας.
Μπορώ να αντιμετωπίσω τις άφθες με φυσικό τρόπο;
Μπορείτε με κάποιες φυσικές μεθόδους να ανακουφιστείτε από τις άφθες:
- Ξεπλένετε τακτικά το στόμα σας με αλατούχο χλιαρό νερό ή φυσιολογικό ορό
- Χρησιμοποιήστε μόνο οδοντόκρεμα που δεν περιέχει SLS (sodium lauryl sulphate)
- Κάντε πλύσεις με χαμομήλι, τσάι με μέλι, ή πιπερόριζα
- Κρατήστε την άφθα στεγνή από σάλιο για 30min τη μέρα, αν φυσικά είναι σε σημείο που αυτό γίνεται
- Βάλτε τριμμένο πάγο πάνω στην άφθα. Στην αρχή πονάει, αλλά θα προσφέρει ανακούφιση για αρκετή ώρα.
Μπορώ να αποφύγω τις άφθες;
Μπορείτε να καθυστερήσετε ή να μειώσετε τη συχνότητά τους, αν κάνετε τα παρακάτω:
- Διατηρήστε σωστή στοματική υγιεινή, βουρτσίστε τα δόντια σας με μαλακή οδοντόβουρτσα και κάντε σωστή χρήση οδοντικού νήματος καθημερινά
- Μη δαγκώνετε τα χείλη σας από συνήθεια ή λόγω άγχους, μην τρώτε σκληρές και αιχμηρές τροφές, επισκεφθείτε τον οδοντίατρό σας για να τροχίσει τυχόν μυτερά σημεία των φυσικών δοντιών, σφραγισμάτων ή στεφανών
Τι άλλο μπορεί να κρύβει μια πληγή στο στόμα;
Ένα έλκος που μοιάζει με άφθα, αλλά δεν υποχωρεί μετά από 2 βδομάδες, πρέπει να εξεταστεί υποχρεωτικά από τον Ωτορινολαρυγγολόγο. Ειδικά αν το έλκος είναι μεγάλο σε μέγεθος (>1cm), αλλά δεν πονάει, αυτό το κάνει να είναι ιδιαίτερα ύποπτο. Αν καπνίζετε πολύ και αν πίνετε συχνά αλκοόλ, πρέπει να εξεταστείτε το συντομότερο, καθώς μπορεί να είναι ακόμα και καρκίνος του στόματος και της γλώσσας.
Ερωτήσεις & Απαντήσεις: Βράγχος φωνής (βραχνάδα)
Πώς παράγεται η φωνή;
Όταν εκπνέουμε, ο αέρας απλώς περνάει ανάμεσα από τις φωνητικές χορδές, οι οποίες σε ηρεμία είναι ανοιχτές σαν το γράμμα V. Όταν μιλάμε, οι φωνητικές χορδές ενώνονται και δονούνται, όπως ακριβώς οι χορδές της κιθάρας. οι φωνητικές χορδές μπορούν και κάνουν πολλές κινήσεις: κλείνουν-ανοίγουν, τεντώνονται-μαζεύουν, σφίγγουν-χαλαρώνουν, ανεβαίνουν-κατεβαίνουν. Ο καθένας από τους μικροσυνδυασμούς των παραπάνω κινήσεων παράγει τον συγκεκριμένο ήχο, νότα, χροιά, συχνότητα, ένταση και βάθος φωνής που επιθυμούμε!
Τι είναι το βράγχος φωνής;
Το βράγχος φωνής (βράχνιασμα) είναι μια φωνητική διαταραχή που οδηγεί σε αλλαγή της ποιότητας και της έντασης της φωνής.
Στο βράχνιασμα η φωνή γίνεται πιο βαθιά και πιο «άγρια», διότι δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε όλες τις συχνότητες που φυσιολογικά παράγονται από τις φωνητικές χορδές.
Το βράχνιασμα είναι εξαιρετικά συχνό και συνήθως οφείλεται σε απλά προβλήματα που βελτιώνονται με ξεκούραση της φωνής και ενυδάτωση. Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, η βραχνάδα αποτελεί «προειδοποίηση» ότι κάτι πιο σοβαρό συμβαίνει με τον λάρυγγά σας. άυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό, γιατί πρέπει να θορυβήσει όσους είναι καπνιστές, όσους πίνουν συχνά αλκοόλ, καθώς και για όσους παρατηρούν πως η βραχνάδα τους είναι επίμονη, συχνή ή σταδιακά χειροτερεύει.
Αν ανήκετε σε μία από αυτές τις κατηγορίες, πρέπει να σας δει το συντομότερο ένας ειδικός Ωτορινολαρυγγολόγος.
Πώς προκαλείται η βραχνάδα;
Όταν εμφανίζεται βραχνάδα, υπάρχει κάποιο πρόβλημα στις χορδές, είτε ανατομικό (στην επαφή των χορδών) είτε λειτουργικό (στην κίνηση των χορδών). Οι πιο συχνές αιτίες που προκαλούν βραχνάδα δεν είναι σοβαρές και θεραπεύονται με απλά μέτρα προστασίας και σε μικρό χρονικό διάστημα. Οι αιτίες αυτές είναι κυρίως οι παρακάτω –κατά σειρά συχνότητας-:
- Η ιογενής λοίμωξη του λάρυγγα (οξεία λαρυγγίτιδα), η κακή χρήση της φωνής, (ηή και τα δύο) που προκαλούν ένα προσωρινό οίδημα (πρήξιμο) στις φωνητικές χορδές
- Τα οξέα του στομαχιού που ανεβαίνουν μέχρι τον λάρυγγα και ερεθίζουν έντονα τις φωνητικές χορδές προκαλώντας οίδημα (φαρυγγο-λαρυγγική παλινδρόμηση)
- Η συνεχής κακή χρήση της φωνής που προκαλεί πολυποειδή εκφύλιση (μαλακή επιφάνεια χορδών), πολύποδα (σφαιρικό πρήξιμο/εξόγκωμα) ή οζίδια (κάλους στις χορδές λόγω συνεχούς τριβής)
- Το κάπνισμα που προκαλεί «σκλήρυνση» των φωνητικών χορδών (χρόνια λαρυγγίτιδα) αλλά και προκαρκινικές (λευκοπλακία) ή και καρκινικές βλάβες (καρκίνος λάρυγγα)
- Προβλήματα στην κίνηση ή και παράλυση των φωνητικών χορδών είναι σπάνια. Η μία ή και οι δύο φωνητικές χορδές μπορεί να παραλύσουν, αν τα νεύρα που τις κινούν επηρεαστουν από κάποια λοίμωξη, από τραύμα ή από κάποιον όγκο.
Πώς εξετάζεται ο λάρυγγας και η φωνή;
Η εξέταση του λάρυγγα γίνεται αρχικά με ένα ειδικό κάτοπτρο (καθρεφτάκι) και η εξέταση ονομάζεται έμμεση λαρυγγοσκόπηση. Η εξέταση με άκαμπτο (μεταλλικό) ενδοσκόπιο ή με εύκαμπτο (οπτικές ίνες) ενδοσκόπιο ονομάζεται ενδοσκόπηση λάρυγγα. Η ενδοσκόπηση με το άκαμπτο ενδοσκόπιο γίνεται από το στόμα, ενώ το εύκαμπτο ενδοσκόπιο εισάγεται από τη μύτη.
Ο ιατρός εξετάζει με απόλυτη ευκρίνεια τον λάρυγγα και τις φωνητικές χορδές, χωρίς ενόχληση για τον ασθενή. Γίνεται προβολή της εικόνας στο monitor και ο εξεταζόμενος βλέπει ό,τι ακριβώς βλέπει και ο ιατρός, ενώ γίνεται και ταυτόχρονη καταγραφή για την μετέπειτα σύγκριση.
Πώς θεραπεύεται η βραχνάδα;
Ανάλογα με την αιτία, τη βαρύτητα, τη συχνότητα ή τη χρονιότητα της βραχνάδας, σχεδιάζεται και η στρατηγική αντιμετώπισης. Πολλές φορές αρκεί αφωνία και ενυδάτωση, ενώ σε άλλες περιπτωσεις χρειάζεται ακόμα και χειρουργική επέμβαση.
Πότε πρέπει να ανησυχήσω;
Πρέπει απαραιτήτως να σας εξετάσει ειδικός Ωτορινολαρυγγολόγος, αν εμφανίσετε κάτι από τα παρακάτω, ακόμα και αν δεν είστε καπνιστής:
- Βραχνάδα που διαρκεί περισσότερο από 4 εβδομάδες
- Επαναλαμβανόμενη βραχνάδα χωρίς προφανή ή γνωστό λόγο
- Παρατεταμένο πονόλαιμο ή συνεχή δυσκολία στην κατάποση για περισσότερες από 2 εβδομάδες
Δεν καπνίζω ούτε πίνω, αλλά η φωνή μου είναι βραχνή. Μπορεί να έχω καρκίνο;
Είναι σχεδόν απίθανο! Εξαιρετικά σπάνια έχουν αναφερθεί περιπτώσεις παραμελημένων ασθενών με γνωστά και χρόνια (για δεκαετίες!) κονδυλώματα του λάρυγγα (παρόμοια με αυτά των γεννητικών οργάνων) που δεν αφαιρεθήκαν και οι ασθενείς αυτοί εμφάνισαν κακοήθεια στην περιοχή.
Καπνίζω και πίνω, αλλά η φωνή μου ήταν πάντα βραχνή. Γιατί θα πρέπει να ανησυχώ;
Καθώς η φωνή σας ήταν και παλαιότερα τραχιά, αν υπάρχει κάποια νέα βλάβη, θα αργήσετε να το καταλάβετε επειδή δεν θα καταλάβετε σημαντική διαφορά στη χροιά της.
Άν κανείς καπνίζει, πίνει, φωνάζει πολύ, είναι παχύσαρκος, έχει Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, χρόνια βουλωμένη μύτη ή έχει έστω έναν από αυτούς παράγοντες που προκαλούν χρόνια λαρυγγίτιδα, πρέπει να ελέγχεται τακτικά από Ωτορινολαρυγγολόγο. Η χρόνια λαρυγγίτιδα μπορεί να εξελιχθεί σε δυσάρεστες καταστάσεις, ειδικά αν κανείς συνεχίζει να καπνίζει (π.χ. καρκίνος λάρυγγα).
Η φωνή μου βραχνιάζει συχνά, τι πρέπει να αποφεύγω;
Βλ. «Οδηγίες Φωνητικής Υγιεινής»
Σε ποια περίπτωση θα πρέπει να χειρουργηθώ;
Αν διαπιστωθεί πως στις φωνητικές χορδές σας υπάρχουν οζίδια, πολύποδες ή κάποιος καλοήθης ή κακοήθης όγκος, τότε μόνο θα χρειαστεί να υποβληθείτε σε επέμβαση.