Ρινορραγία-Επίσταξη
Ρινορραγία ονομάζεται η απώλεια αίματος από τη μύτη. Όταν η αιμορραγία είναι μικρή (λίγες σταγόνες) μιλάμε για Επίσταξη. Όταν είναι πιο έντονη, μιλάμε για κανονική Ρινορραγία.
Η ρινορραγία είναι το πιο συχνό επείγον συμβάν στην Ωτορινολαρυγγολογία. Συμβαίνει σε κάθε ηλικία και το 60% του ενήλικου πληθυσμού θα πάθει τουλάχιστον ένα ή δύο επεισόδια επίσταξης ή ρινορραγίας κατά τη διάρκεια της ζωής του.
Όπως, μάλιστα, συμβαίνει και σε κάθε περίπτωση αιμορραγίας, ακόμα και λίγες σταγόνες αίματος προκαλούν πανικό. Η φαντασία του καθενός «καλπάζει» και συνδέει την απώλεια αίματος από τη μύτη με πολύ δυσάρεστες καταστάσεις. Ευτυχώς, δεν ισχύουν ποτέ!
Ο Μύθος
«Άνοιξε η μύτη μου, πρέπει να μου ανέβηκε πολύ η πίεση» ή «Φοβάμαι πως έχω κάποιον όγκο μέσα στη μύτη γιατί μου ανοίγει συχνά».
Η Αλήθεια
Η μύτη δεν ανοίγει λόγω ξαφνικής πίεσης, όπως θα άνοιγε μια βαλβίδα σε μια χύτρα ταχύτητος. Επίσης, οι όγκοι στη μύτη είναι σπάνιοι, μην πανικοβάλεστε άδικα. Τις περισσότερες φορές (στο 99% των περιπτώσεων) η επίσταξη οφείλεται σε ξηρότητα της μύτης, σε κρυολόγημα ή σε σκάλισμα της μύτης με το δάκτυλο! Τα αγγεία στο μπροστινό τμήμα του διαφράγματος είναι πολύ επιφανειακά και οι τρεις παραπάνω αιτίες μπορούν εύκολα να προκαλέσουν το σπάσιμο ενός τέτοιου μικρού αγγείου.
Σπανιότερα, σε ηλικιωμένους ασθενείς, η λήψη φαρμάκων με αντιπηκτική δράση (π.χ. ασπιρίνη, αντιφλεγμονώδη) ή κάποια συστηματική νόσος (π.χ. διαβήτης) μπορεί να σχετίζονται με τη Ρινορραγία, ειδικά αν συμβαίνει συχνά.
Τι να κάνετε
Αν η Ρινορραγία είναι μικρή, πιάστε τα ρουθούνια σας και κρατήστε τα σφιχτά για 5 λεπτά. Πάρτε μια λεκανίτσα, σκύψτε λίγο προς τα μπροστά και αφήστε το αίμα να τρέξει ώστε να μην το καταπίνετε (θα σας προκαλέσει ναυτία και εμετό). Σχεδόν πάντοτε σταματάει η αιμορραγία με αυτό τον τρόπο.
Αν πάλι η ρινορραγία είναι έντονη, τότε πρέπει να σας δει Ωτορινολαρυγγολόγος επειγόντως. Βρείτε κάποιον να σας μεταφέρει στο ιατρείο ή σε εφημερεύον νοσοκομείο.
Τι να μην κάνετε
Μην πανικοβάλλεστε. Μην κάνετε το κεφάλι προς τα πίσω, διότι καταπίνετε το αίμα και θα σας προκαλέσει ναυτία και εμετό. Βρείτε κάποιον να σας μεταφέρει σε έναν Ωτορινολαρυγγολόγο ή σε εφημερεύον νοσοκομείο. Προσοχή, όμως! Δεν πρέπει να οδηγήσετε εσείς.
Τι κάνει ο Ωτορινολαρυγγολόγος
Στο ιατρείο μπορούμε σχεδόν πάντοτε να σταματήσουμε τη Ρινορραγία όσο βαριά και αν είναι, με χρήση ειδικών τεχνικών επιπωματισμού ή με φραγή του αγγείου. Έπειτα, παρακολουθούμε τον ασθενή, διερευνούμε τα αίτια και επεμβαίνουμε προληπτικά αν χρειαστεί, προκειμένου να μην επαναληφθεί η Ρινορραγία. Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί η Ρινορραγία να είναι βαριά και να έχει ξεκινήσει από κάποιο αγγείο πολύ βαθιά στη μύτη. Τότε, θα χρειαστεί να μπει ένα ειδικό «μπαλονάκι» στη μύτη και ο ασθενής να παραμείνει για 2-3 μέρες στο νοσοκομείο για παρακολούθηση.
Ρινοπλαστική: Όλη η αλήθεια
Τι είναι η Λειτουργική Ρινοπλαστική και σε τι διαφέρει από την απλή ρινοπλαστική;
Η Ρινοπλαστική είναι η χειρουργική επέμβαση που μπορεί να βελτιώσει την όψη, το σχήμα και την εμφάνιση της άσχημης μύτης. Η Λειτουργική Ρινοπλαστική είναι η επέμβαση που επιπλέον μπορεί να βελτιώσει και τις λειτουργίες της μύτης, δηλαδή την αναπνοή, την όσφρηση και την αντήχηση της φωνής.
Τι περιλαμβάνει η Λειτουργική Ρινοπλαστική;
Στη λειτουργική Ρινοπλαστική κάνουμε ταυτόχρονα τρεις επεμβάσεις σε μία! Συγκεκριμένα, γίνονται:
- πλαστική του σκελετού της μύτης, δηλαδή Ρινοπλαστική
- πλαστική του διαφράγματος της μύτης, δηλαδή Διαφραγματοπλαστική
- σμίκρυνση των ρινικών κογχών, δηλαδή Κογχοπλαστική.
Γιατί χρειάζονται και οι 3 αυτές επεμβάσεις;
Διότι 9 στα 10 άτομα που έρχονται στον εξειδικευμένο στην Πλαστική Χειρουργική Προσώπου Ωτορινολαρυγγολόγο και ενδιαφέρονται για Ρινοπλαστική, έχουν ταυτόχρονα και δυσχέρεια ρινικής αναπνοής. Η δυσχέρεια προκαλείται είτε λόγω στραβού διαφράγματος είτε λόγω στραβής μύτης είτε λόγω υπερτροφικών κογχών είτε λόγω όλων μαζί αυτών των προβλημάτων. Άρα, σχεδόν πάντα χρειάζεται να επέμβουμε και στο διάφραγμα και στις κόγχες, προκειμένου τα άτομα αυτά να αποκτήσουν μια όμορφη και αρμονική σε σχήμα μύτη, που, όμως, θα τους επιτρέπει την ελεύθερη αναπνοή.
Ποιοι είναι δηλαδή οι στόχοι της λειτουργικής Ρινοπλαστικής;
Οι στόχοι μας είναι τρεις:
- Αισθητικό αποτέλεσμα που δένει αρμονικά με τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά και τις αισθητικές γραμμές του προσώπου
- Λειτουργικό αποτέλεσμα που επιτρέπει στον ασθενή να αναπνέει καλά, να μυρίζει και να κοιμάται ήρεμα, χωρίς ροχαλητό
- Συνολικό αποτέλεσμα που είναι μια μύτη η οποία δεν φαίνεται χειρουργημένη, δηλαδή δεν γίνονται ριζικές αλλαγές στα χαρακτηριστικά του προσώπου.
Ποιος είναι ο πιο κατάλληλος, ο Πλαστικός Χειρουργός ή ο Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος;
Πιο κατάλληλος χειρουργός είναι αυτός που ξέρει να κάνει σωστά ολόκληρη την επέμβαση της άισθητικής και Λειτουργικής Ρινοπλαστικής. Ο ιατρός πρέπει να ξέρει να «επισκευάζει» και το εξωτερικό και το εσωτερικό τμήμα της μύτης. Η λειτουργική Ρινοπλαστική είναι μια λεπτή και πολύ δύσκολη επέμβαση, γι’ αυτό και απαιτεί μεγάλη εξειδίκευση και πολλές γνώσεις για να αντιμετωπιστεί και η τελευταία λεπτομέρεια, ώστε να στεφθεί η επέμβαση με επιτυχία. Χρειάζεται προσοχή, καθώς είναι λίγοι οι χειρουργοί αυτοί που μπορούν να την κάνουν με επιτυχία.
Πειράζει να κάνει το εξωτερικό της μύτης ο Πλαστικός Χειρουργός και το εσωτερικό της μύτης ο Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος;
Δεν είναι ιατρικά σωστό να αρχίσει ένας χειρουργός μια επέμβαση και να την τελειώσει ένας άλλος. Ο χειρουργός πρέπει να είναι ένας, να έχει την ολοκληρωτική ευθύνη του σχεδιασμού, της εκτέλεσης του χειρουργείου και του τελικού αποτελέσματος, κυρίως για λόγους ιατρικής ευθύνης. Έχει συμβεί πολλές φορές, όταν δύο ειδικότητες ιατρών χειρουργούν μαζί, αν το αποτέλεσμα δεν είναι καλό, ο ασθενής να βρεθεί σε αδιέξοδο, καθώς δεν γνωρίζει από ποιον να ζητήσει την ευθύνη, διότι ο καθένας από τους δύο ιατρούς επιμένει πως φταίει ο άλλος.
Τι γίνεται αν εγώ δεν έχω στραβό διάφραγμα και χρειάζομαι μόνο αισθητική αποκατάσταση;
Ακόμα και αν δεν έχετε ιδιαίτερα στραβό διάφραγμα, πάλι θα πρέπει να το ευθειάσουμε. Έτσι, δεν θα έχετε πρόβλημα αναπνοής, όταν η μύτη θα έχει λίγο μικρύνει και στενέψει με τη Ρινοπλαστική. Προσωπικά, επεμβαίνω και στο διάφραγμα στο 95% των επεμβάσεών μου, διότι πάντοτε οι Ρινοπλαστικές που κάνω είναι λειτουργικές.
Έχω ακούσει για ανοικτή και κλειστή τεχνική. Ποια είναι καλύτερη;
Καλύτερη τεχνική είναι εκείνη που μπορεί να επιλύσει το πρόβλημα που υπάρχει στον κάθε ασθενή ξεχωριστά με τον πιο αποτελεσματικό και λιγότερο τραυματικό τρόπο.
Η κάθε τεχνική έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της:
- Στην ανοικτή τεχνική κάνουμε μια μικρή τομή εξωτερικά -ανάμεσα στα ρουθούνια- και έτσι έχουμε τέλειο οπτικό πεδίο. Έχουμε, όμως, μεγαλύτερη τραυματική επιφάνεια, περισσότερο οίδημα, περισσότερο χρόνο αποκατάστασης και, ίσως, μια μικρή, ελάχιστα ορατή ουλή, σαν γρατζουνιά
- Στην κλειστή τεχνική κάνουμε μικροσκοπικές εσωτερικές τομές και έχουμε μικρότερη τραυματική επιφάνεια, λιγότερο οίδημα, λιγότερο χρόνο αποκατάστασης και κανένα εξωτερικό σημάδι. Όμως, έχουμε μικρότερο και στενότερο οπτικό πεδίο και δεν μπορούμε να επέμβουμε με απόλυτη ακρίβεια σε κάθε σημείο της μύτης, ειδικά της πολύ δύσκολης -χειρουργικά- μύτης.
Ποια τεχνική προτιμάτε εσείς;
Ανάλογα με τα προβλήματα της κάθε μύτης, επιλέγω και τεχνική που να μπορώ με αυτή να διορθώσω κάθε λεπτομέρειά της. Στην πράξη εφαρμόζω την κλειστή τεχνική σε 80% των επεμβάσεων. άνοικτή τεχνική θα χρειαστεί σε περίπου 20% των περιπτώσεων, με πολύ σοβαρά ανατομικά προβλήματα, σε περιπτώσεις μετά από ατυχήματα ή μετά από παλιότερη αποτυχημένη Ρινοπλαστική.
Τι ποσοστό επιτυχίας μπορώ να περιμένω μετά από μια επέμβαση λειτουργικής Ρινοπλαστικής;
Σε έμπειρα και εξειδικευμένα χέρια το αποτέλεσμα είναι πάντοτε επιτυχημένο. Μπορεί, όμως, να μην είναι πάντα 100% ακριβώς αυτό που ονειρεύοταν ο ασθενής ή ο χειρουργός. Κατά τη διάρκεια της επούλωσης, υπάρχουν αστάθμητοι παράγοντες, όπως οι φυσιολογικοί μορφασμοί, η επουλωτική ικανότητα του καθενός ή ένας μικροτραυματισμός που μπορούν να επηρεάσουν λίγο το τελικό αποτέλεσμα. Όμως, δεν υπάρχει κάτι που δεν διορθώνεται αν δεν είμαστε απόλυτα ικανοποιημένοι από το αποτέλεσμα.
Ωραία λοιπόν, αφού είναι σίγουρη η επιτυχία, θα ήθελα μια «γαλλική» μύτη, όπως αυτήν εδώ στη φωτογραφία. Μπορείτε να μου τη φτιάξετε;
Καμία μύτη δεν είναι ίδια με τις άλλες, όπως και κανένα πρόσωπο δεν είναι ίδιο με το άλλο. Αυτή η μύτη που θα θέλατε να έχετε επειδή την βρίσκετε όμορφη, ταιριάζει σε αυτό το συγκεκριμένο άτομο. Ακόμα και να μπορούσαμε να την «τοποθετήσουμε» στο δικό σας πρόσωπο, το αποτέλεσμα θα ήταν παράταιρο και απογοητευτικό. Είναι ασυγχώρητο λάθος να γίνονται «μύτες κατά παραγγελία». Με τη σύγχρονη Λειτουργική Ρινοπλαστική θα βελτιώσουμε τη δική σας μύτη, έτσι ώστε να είναι αρμονική και ταιριαστή με το υπόλοιπο δικό σας πρόσωπό. Θα είναι μία μύτη που θα έχει τις σωστές διαστάσεις και αναλογίες, θα είναι τόσο φυσική, ώστε να μη φαίνεται χειρουργημένη, με αποτέλεσμα κανείς να μην καταλάβει πως κάνατε Ρινοπλαστική. Έτσι, όταν σας δουν μετά την επέμβαση, θα πουν: «Τι έκανες και ομόρφυνες;», χωρίς να μπορούν να εντοπίσουν πού οφείλεται η αλλαγή στο πρόσωπό σας.
Εάν κάτι δεν μου αρέσει στη «νέα» μου μύτη, μπορούμε να τη διορθώσουμε;
Ασφαλώς ναι. Ιδιαίτερα σε πολύ δύσκολες περιπτώσεις, σε ολόκληρο τον κόσμο, ακόμα και στα «καλύτερα χέρια», ένα ποσοστό 5% των ασθενών μπορεί να χρειαστεί μια δεύτερη, μικρή, διορθωτική επέμβαση.
Έχω ακούσει ότι μπορώ να ξέρω από πριν το πώς ακριβώς θα είναι η νέα μύτη μου, με ένα ειδικό πρόγραμμα απεικόνισης (computer imaging), αυτό ισχύει;
Τα προγράμματα computer imaging απλώς διευκολύνουν την επικοινωνία ιατρού- ασθενούς. Δεν «παραγγέλνει» κανείς τη νέα μύτη του με αυτά! ο ασθενής μπορεί να εξηγήσει με μεγαλύτερη σαφήνεια στο χειρουργό τις επιθυμίες του και αυτός με τη σειρά του να του προτείνει λύσεις και να του εξηγήσει ποιο θα είναι το αποτέλεσμα που μπορεί να του προσφέρει.
Δυστυχώς, κάποιοι θέλουν να εντυπωσιάσουν και να πείσουν τον ασθενή πως η μύτη τους θα γίνει ακριβώς όπως την βλέπουν στην οθόνη, όμως η αλήθεια είναι διαφορετική.
Στον υπολογιστή είναι πολύ εύκολο να δημιουργήσουμε και να δείξουμε όποιο σχήμα μύτης θέλουμε. Στην πράξη, όμως, υπεισέρχονται πολλοί παράγοντες. οι δεκάδες μιμητικοί μύες του προσώπου, η απρόβλεπτη επούλωση και η αντίδραση των ιστών και του δέρματος, η βαρύτητα, ακόμα και το βάρος των γυαλιών μπορούν να αλλάξουν λίγο το αποτέλεσμα.
Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, βέβαια, εξαρτάται πλέον από την επιδεξιότητα και την πείρα του χειρουργού το κατά πόσο θα επιτύχει το επιθυμητό σχήμα και μέγεθος της καινούργιας μύτης.
Ποια είναι η καλύτερη ηλικία για να υποβληθεί κάποιος σε Ρινοπλαστική; Παίζει ρόλο η εποχή;
Όταν καταλήξει κάποιος ότι θέλει πραγματικά ο ίδιος, χωρίς πιέσεις ή προτροπές (από σύντροφο, συγγενείς ή φίλους), να βελτιώσει την εικόνα του και την αναπνοή του, αλλά και όταν βρει τον ιατρό που του εμπνέει εμπιστοσύνη, τότε ακριβώς είναι η καλύτερη στιγμή.
Όσον αφορά στα ηλικιακά όρια, δεν επεμβαίνουμε πριν την ολοκλήρωση της ανάπτυξης του προσώπου (18 έτη), ενώ δεν υπάρχει ανώτατο όριο ηλικίας, αρκεί κανείς να είναι σε καλή φυσική κατάσταση και να τηρήσει πιστά τις οδηγίες του ιατρού του.
Γενικά, δεν υπάρχει λάθος εποχή ούτε ιδανική, ο καθένας επιλέγει την εποχή που τον βολεύει, αρκεί να ακολουθήσει κατά γράμμα τις μετεγχειρητικές οδηγίες.
Φοβάμαι τη νάρκωση. Μπορώ να χειρουργηθώ με τοπική αναισθησία;
Όχι, για πολλούς λόγους. Το πρόσωπο είναι γεμάτο με νευρικές απολήξεις. Συνεπώς, ακόμα και η καλύτερη τοπική αναισθησία δεν θα μπορούσε να εξασφαλίσει ότι δεν θα νιώσετε κάτι.
Πρέπει να θυμάστε πως η λειτουργική Ρινοπλαστική είναι η «χειρουργική του χιλιοστού». Aν ο ασθενής δεν ήταν ναρκωμένος, η παραμικρή κίνησή του τη λάθος στιγμή θα μπορούσε να προκαλέσει τεράστιο πρόβλημα. Οι σύγχρονες τεχνικές γενικής αναισθησίας είναι απόλυτα ασφαλείς και μια τόσο λεπτεπίλεπτη επέμβαση γίνεται μόνο με γενική αναισθησία.
Έχω ακούσει ότι η Ρινοπλαστική είναι πολύ επώδυνη, ισχύει;
Η λειτουργική Ρινοπλαστική είναι μία από τις πιο ανώδυνες επεμβάσεις της πλαστικής χειρουργικής. Με τις σύγχρονες, ελάχιστα διεισδυτικές χειρουργικές τεχνικές, υπάρχει ελάχιστος πόνος μετά την επέμβαση.
Τα μάτια πρήζονται και μελανιάζουν πάντοτε μετά τη Ρινοπλαστική;
Όχι πάντοτε. κάποιοι ασθενείς κάνουν εύκολα μελανιές ή σε κάποιους άλλους θα πρέπει να κάνουμε πιο έντονους χειρισμούς κατά το χειρουργείο, οπότε πράγματι μπορεί να παραμείνουν κάποιες μελανιές στα μάτια για 5-7 ημέρες. Όμως, μην ανησυχείτε, διότι αυτό δεν επηρεάζει και δεν απειλεί ούτε την επούλωση ούτε το τελικό αποτέλεσμα.
Το τελικό αισθητικό αποτέλεσμα θα το δω μόλις βγει ο νάρθηκας;
Όχι. Θα πρέπει να κάνετε υπομονή. Όταν βγει ο νάρθηκας, η μύτη θα είναι ακόμα λίγο πρησμένη. Μη φανταστείτε πως θα είναι σαν «πατάτα», αλλά ακόμα και 1-2mm πρήξιμο θα φαίνονται για σας ως μεγάλη διαφορά. Ήδη από την 3 εβδομάδα που βγαίνει οριστικά ο νάρθηκας, η μύτη θα είναι απόλυτα φυσιολογική σε σχήμα και μέγεθος. Στις επόμενες 4 εβδομάδες θα μπορέσετε να δείτε το 70% της τελικής εικόνας, σε 3 μήνες το 90% και σε 6-9 μήνες θα δείτε το 100% του αποτελέσματος, με κάθε μικρολεπτομέρεια.
Ύστερα από πόσο καιρό η μύτη αποκτά την παλιά της «δύναμη», παύει να είναι ευαίσθητη στα χτυπήματα και να υπάρχει φόβος να αλλάξει σχήμα;
Τα οστά της μύτης «δένουν» σύντομα μετά το χειρουργείο και σε 3-4 εβδομάδες δεν υπάρχει κίνδυνος να μετακινηθούν. Όμως, θα πρέπει να είστε προσεκτικοί με τη μύτη σας για τουλάχιστον 10-12 μήνες, ειδικά αν έχετε μικρά παιδιά που μπορεί κατά λάθος να σας κτυπήσουν ή αν ασχολείστε με έντονες δραστηριότητες και αθλήματα που περιλαμβάνουν πιθανή επαφή με άλλους αθλητές (όπως ποδόσφαιρο, μπάσκετ) ή με μπάλα (όπως τέννις, βόλεϊ, κτλ). Εννοείται πως βίαια αθλήματα (πυγχμαχία, πολεμικές τέχνες, κτλ.) απαγορεύονται μέχρι να σας πει ο Ωτορινολαρυγολόγος σας.
Πόσο κοστίζει η λειτουργική Ρινοπλαστική;
Το κόστος της επέμβασης καθορίζεται κατά την ιατρική επίσκεψη και καλύπτει όλες τις δαπάνες, όπως εργαστηριακές εξετάσεις, αμοιβή χειρουργού και αναισθησιολόγου, κόστος χειρουργικής αίθουσας, υλικών, νοσηλείας και όλες τις μετεγχειρητικές επισκέψεις στο ιατρείο.
Η αμοιβή του Χειρουργού είναι σταθερή, ανεξάρτητα από τη δυσκολία της επέμβασης. Σημαντική διαφορά στο κόστος έχει, όμως, η κλινική στην οποία θα επιλέξει ο ασθενής να χειρουργηθεί και η θέση στην οποία θα προτιμήσει να φιλοξενηθεί (δίκλινο, μονόκλινο ή πολυτελές δωμάτιο). Πρέπει να θυμάστε πως η σωστή αναπνοή που επιτυγχάνεται με τη λειτουργική Ρινοπλαστική είναι ανάγκη και όχι πολυτέλεια. Σε κάθε περίπτωση, το κόστος της λειτουργικής Ρινοπλαστικής είναι λογικό σε σχέση με το όφελος που προσφέρει τόσο στην αναπνοή όσο στην εμφάνιση, στην ψυχολογία και στην συνολική ποιότητα ζωής σας.
Αλλεργία - Αλλεργική Ρινίτιδα σε ενήλικες
Αλλεργία ονομάζουμε την υπερβολική και άσκοπη αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος απέναντι σε μια αβλαβή ουσία. Για άγνωστους λόγους, κάποια άτομα εμφανίζουν αλλεργικά συμπτώματα όταν έρθουν σε επαφή με συγκεκριμένες ουσίες, τις οποίες ονομάζουμε αλλεργιογόνα. Η αντίδραση αυτή μπορεί να είναι από μια απλή φαγούρα μέχρι ένα πλήρες αναφυλακτικό σοκ.
Τα εισπνεόμενα αλλεργιογόνα ανήκουν σε 4 κατηγορίες γύρεις, σκόνη, μύκητες και επιθήλια ζώων
Πολλοί ασθενείς δεν γνωρίζουν καν ότι είναι αλλεργικοί
Η αλλεργική Ρινίτιδα είναι η πιο συχνή αλλεργική πάθηση και προκαλείται από ουσίες που βρίσκονται στην ατμόσφαιρα (αεροαλλεργιογόνα). Όταν το ευαίσθητο άτομο τις εισπνεύσει, προκαλείται μπούκωμα, πολλαπλά φτερνίσματα, ρινική καταρροή, φαγούρα, ακόμα και δάκρυα στα μάτια. Όταν η μύτη είναι τελείως βουλωμένη, το άτομο αυτό υποφέρει από πονοκεφάλους, έχει διαταραγμένο ύπνο και αναπνέει συνεχώς από το στόμα, κάτι που το κάνει να αισθάνεται ξηρότητα στον λάρυγγα και στη γλώσσα του όταν ξυπνάει το πρωί. Στις πιο βαριές περιπτώσεις, ο ασθενής δεν έχει σχεδόν καθόλου οσμή, ενώ μειώνεται εώς και 90% η αίσθηση της γεύσης. Αεροαλλεργιογόνα υπάρχουν μέσα και έξω από το σπίτι: εξωοικιακά αλλεργιογόνα είναι οι γύρεις ορισμένων φυτών και δένδρων, αλλά και κάποιοι μύκητες, ενώ ενδοοικιακά είναι η οικιακή σκόνη και τα επιθήλια/τρίχες των ζώων και των πτηνών. Δυστυχώς, κάποια από αυτά τα αλλεργιογόνα (π.χ. γύρη ελιάς) μπορούν και ταξιδεύουν σε πολύ μεγάλες αποστάσεις και να προκαλέσουν συμπτώματα σε κάποιον που βρίσκεται κυριολεκτικά εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το φυτό ή το δέντρο που παράγει τη γύρη.
Ο Μύθος
«Έχω αλλεργία στο χώμα/στα απορρυπαντικά/στις έντονες μυρωδιές/στην υγρασία» ή «Ένας ιατρός μου είπε πως έχω αλλεργία, δεν χρειάστηκε να μου κάνει εξετάσεις» ή «είναι σίγουρα αλλεργία, αφού το παθαίνω την άνοιξη».
Η Αλήθεια
Δεν υπάρχει αλλεργία σε κανένα από τα παραπάνω. Μπερδεύεστε με τον απλό ερεθισμό της μύτης, που αν πάσχετε και από αλλεργία, είναι πιο έντονος. Επίσης, δεν ισχύει η «διάγνωση» αλλεργίας, αν δεν έχει γίνει εξέταση με δερματικά αλλεργικά τεστ (skin prick tests) και σε κάποιες περιπτώσεις και εξετάσεις αίματος (RAST). Από τα συμπτώματα και μόνο δεν μπορεί να βγει διάγνωση αν υπάρχει αλλεργική Ρινίτιδα. Δυστυχώς, οι περισσότεροι ασθενείς δεν έχουν κάνει τις απαραίτητες εξετάσεις, ώστε να αποδειχθεί αν πράγματι πάσχουν από αλλεργική Ρινίτιδα ή από άλλου τύπου Ρινίτιδα. Ως αποτέλεσμα, ταλαιπωρούνται άδικα και δεν αντιμετωπίζονται με τρόπο που θα τους ανακούφιζε από το όποιο πρόβλημα της μύτης και θα τους προστάτευε από την εξέλιξη της νόσου.
Στην Ελλάδα, το 20-25% του πληθυσμού (περίπου 2.000.000 άτομα) πάσχει από κάποιου βαθμού αλλεργική Ρινίτιδα. Από τους πάσχοντες, κάποιοι υποφέρουν μόνον ορισμένες εποχές του έτους, ενώ μερικοί ταλαιπωρούνται όλο το έτος.
Η αλλεργική Ρινίτιδα μπορεί να είναι είτε εποχική, δηλαδή να εμφανίζεται κάποια εποχή του χρόνου (κυρίως την άνοιξη) ή να είναι ολοετής, δηλαδή όλο τον χρόνο.
Η σοβαρότητά της μπορεί να κυμαίνεται από Ήπια μέχρι Βαριά και να επηρεάζει σημαντικά την εργασία, τις δραστηριότητες, τον ύπνο, και γενικά την ποιότητα της ζωής του ατόμου.
Επειδή, όταν η αλλεργική Ρινίτιδα είναι της περισσότερες φορές ήπια, δεν απειλεί τη ζωή και τα συμπτώματά της δεν προκαλούν σοβαρά κοινωνικά ή εργασιακά προβλήματα, συχνά παραμελείται και υποβιβάζεται η σημασία της από τους ασθενείς, αλλά και από τους ιατρούς.
Όμως, είναι πλέον αποδεδειγμένο πως, αν η αλλεργική Ρινίτιδα δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, θα επιδεινωθεί με ολοένα και βαρύτερα συμπτώματα. Μάλιστα, στο 30% των ασθενών θα προκαλέσει αλλεργικό Άσθμα και σοβαρά προβλήματα υγείας.
Ο συνδυασμός της μεγάλης συχνότητας της αλλεργικής Ρινίτιδας, της επίδρασής της στο Άσθμα, καθώς και του τεράστιου οικονομικού αντίκτυπου σε παγκόσμιο επίπεδο, την καθιστούν ένα σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας, που έχει αποδειχθεί πως τις τελευταίες δεκαετίες έχει γίνει ολοένα και πιο συχνό κυρίως στις προηγμένες χώρες.
Τι να κάνετε
Αν ξέρετε πως κάποιο συγκεκριμένο φυτό/ ζώο σας προκαλεί μπούκωμα, καταρροή ή φτάρνισμα, προσπαθήστε να το αποφύγετε.
Όμως, επειδή σπάνια κάποιος με αλλεργική Ρινίτιδα είναι αλλεργικός σε μία μόνο ουσία, πρέπει να επισκεφτείτε έναν εξειδικευμένο Ωτορινολαρυγγολόγο ή αλλεργιολόγο για να σας εξετάσει και να σας πει αν πράγματι έχετε αλλεργία και σε ποιες ακριβώς ουσίες. Πολλοί πάσχουν από άλλα προβλήματα της μύτης και νομίζουν πως πάσχουν από αλλεργία. Στην πραγματικότητα μόνο τα ειδικά δερματικά αλλεργικά τεστ (skin prick tests) μπορούν με ασφάλεια και εγκυρότητα να απαντήσουν αν κάποιος είναι αλλεργικός και σε ποιο αεροαλλεργιογόνο.
Αν, λοιπόν, οποιοσδήποτε ιατρός σας έχει πει παλαιότερα πως πάσχετε από αλλεργική Ρινίτιδα χωρίς να σας έχει κάνει κάποια από αυτές τις εξετάσεις (διότι οι εξετάσεις αίματος δεν αρκούν, απλώς υποστηρίζουν τα skin prick tests), η διάγνωση δεν είναι ολοκληρωμένη. Καλά θα κάνετε να επισκεφτείτε τον ειδικό που θα μπορέσει να σας απαντήσει με απόλυτη εγκυρότητα και με ακρίβεια.
Τι κάνει ο Ωτορινολαρυγγολόγος
Σε κάθε ασθενή με συμπτώματα ύποπτα για αλλεργική Ρινίτιδα, παίρνουμε ένα μακροσκελές ιστορικό, κάνουμε skin prick tests και σε κάποιες περιπτώσεις ζητάμε να γίνουν εξετάσεις αίματος (RAST). Το ιστορικό είναι εξαιρετικά σημαντικό, μας βοηθάει να δούμε τη βαρύτητα της κατάστασης και να υποψιαστούμε σε ποιες ουσίες είναι αλλεργικός ο ασθενής, πριν καν ακόμα τον εξετάσουμε. Τα skin prick tests γίνονται ως εξής:
- Το δέρμα μεταξύ αγκώνα και καρπού καθαρίζεται με οινόπνευμα από τα νεκρά κύτταρα και τη λιπαρότητα
- Σημειώνονται οι θέσεις των αλλεργιογόνων με ειδικό μαρκαδόρο
- Τοποθετείται μια σταγόνα διαλύματος αλλεργιογόνου σε κάθε θέση
- Χρησιμοποιούμε έναν ειδικό πλαστικό στυλό που στο ένα άκρο του έχει μια ακίδα μήκους 1mm. Η ακίδα πιέζει, χωρίς, όμως, να διεισδύει στο δέρμα, με αποτέλεσμα να εισχωρεί η σταγόνα στην επιδερμίδα και μόνο
- Μετά από 20’ μετράμε την αντίδραση του δέρματος (κοκκίνισμα και μικροφουσκάλα) σε διάμετρο και ανάλογα βαθμολογούμε την αντίδραση. Η εξέταση είναι ανώδυνη και μόνο στα σημεία αντίδρασης υπάρχει ήπια φαγούρα για μερικά λεπτά.
Τα skin prick tests είναι 99,5-100% ακριβή και αν είστε αλλεργικός σε κάποιο αεροαλλεργιογόνο, αυτό εύκολα θα αποδειχθεί. Σε συνδυασμό με το μακροσκελές ιστορικό, η διάγνωση της Aλλεργικής Ρινίτιδας είναι βέβαιη. Αφού με βεβαιότητα αποδειχτεί ότι ο ασθενής πάσχει από Aλλεργική Ρινίτιδα, ξεκινάει αγωγή με αντιαλλεργικά φάρμακα ώστε να ανακουφιστεί από τα συμπτώματά του και του συστήνεται η έναρξη ενέσιμης ή υπογλώσσιας ανοσοθεραπείας για τη ριζική θεραπεία της αλλεργίας του.
Ερωτήσεις και Απαντήσεις: Αλλεργική ρινίτιδα
Είναι κληρονομική η αλλεργική ρινίτιδα;
Η κληρονομικότητα παίζει ρόλο, αλλά όχι αποκλειστικό. Χωρίς αλλεργικό γονιό, 1 στα 10 παιδιά θα είναι αλλεργικό, με έναν αλλεργικό γονιό θα είναι 1 στα 5, ενώ αν και οι δύο γονείς είναι αλλεργικοί, 6 στα 10 παιδιά θα γεννηθούν με αλλεργική προδιάθεση.
Ισχύει πως έχουν αυξηθεί οι αλλεργίες;
Η αλλεργική ρινίτιδα σίγουρα είναι ολοένα και πιο συχνή στις προηγμένες χώρες. Οι συνθήκες που ζούμε (υπερβολική θέρμανση, μικρά σπίτια, διαμονή σε πόλεις, πολλές ώρες παραμονής εντός κτηρίων) έχουν αυξήσει την ευαισθησία στα ενδοοικιακά αλλεργιογόνα. Επίσης, η ατμοσφαιρική ρύπανση, η μείωση των λοιμώξεων (υπερβολική χρήση αντιβιοτικών), όπως και η μείωση του μεγέθους της οικογένειας που εξέθετε τα παιδιά σε λοιμώξεις από τα μεγαλύτερα αδέρφια τους (και «γύμναζε» το ανοσοποιητικό των παιδιών) έχουν όλα φανεί να συμμετέχουν σε αυτό το φαινόμενο.
Είναι άλλο η χρόνια και άλλο η εποχική αλλεργική ρινίτιδα;
Παλαιότερα, η αλλεργική ρινίτιδα χωριζόταν σε Εποχιακή και Ολοετή. Συνεπώς, θεωρούσαμε πως οι γύρεις και οι μύκητες προκαλούν εποχιακά συμπτώματα, ενώ τα ακάρεα της σκόνης του σπιτιού, τα κατοικίδια και κάποιοι άλλοι μύκητες προκαλούν ολοετή συμπτώματα. Πλέον γνωρίζουμε πως η αλήθεια είναι πιο σύνθετη και οι ειδικοί χωρίζουν την αλλεργική ρινίτιδα σε Διαλείπουσα ή Εμμένουσα και σε Ήπια ή Μέτρια/Σοβαρή:
- Διαλείπουσα ονομάζεται όταν διαρκεί λιγότερο από 4 ημέρες την εβδομάδα ή μέχρι 4 συνεχόμενες εβδομάδες το έτος
- Εμμένουσα ονομάζεται όταν διαρκεί περισσότερο από 4 ημέρες την εβδομάδα και για περισσότερους από 4 μήνες το έτος.
Επιπλέον, χωρίζεται ανάλογα και με τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων:
- Ήπια αποκαλείται όταν τα συμπτώματα δεν προκαλούν ενόχληση στον ύπνο, στις δραστηριότητες, στον αθλητισμό, στην εργασία ή στο σχολείο.
- Μέτρια ή σοβαρή λέγεται όταν ένα ή παραπάνω συμπτώματα προκαλούν διαταραχή στον ύπνο, στις δραστηριότητες, στον αθλητισμό, στην εργασία ή στο σχολείο.
Ο διαχωρισμός αυτός είναι πιο ακριβής και μας δίνει 4 «βαθμίδες» αλλεργικής ρινίτιδας. Γενικά, οι ασθενείς τείνουν να πηγαίνουν από τις πιο ήπιες προς τις πιο σοβαρές βαθμίδες, αν δεν αντιμετωπιστεί η αλλεργική ρινίτιδα.
Δηλαδή, μπορεί στο μέλλον να χειροτερέψει το πρόβλημα;
Ναι. Σήμερα μπορεί να έχετε ήπια-διαλείπουσα ρινίτιδα και σε μερικά χρόνια, αν δεν αντιμετωπίσετε το πρόβλημα, σταδιακά να μετατραπεί σε σοβαρή-εμμένουσα. Το σημαντικότερο, όμως, είναι πως η αλλεργική ρινίτιδα που δεν αντιμετωπίζεται έχει και άλλες επιπτώσεις στην υγεία εκτός από τη σημαντική μείωση στην ποιότητα ζωής.
Ποιες είναι αυτές οι επιπτώσεις;
Η κυριότερη είναι πως στο 30-50% των ασθενών, μέσα σε λίγα χρόνια η αλλεργία θα «κατεβεί» και στους πνεύμονες και θα γίνει αλλεργικό άσθμα, μία χρόνια φλεγμονή των πνευμόνων, που αντιμετωπίζεται πολύ πιο δύσκολα και σταδιακά προκαλεί δύσπνοια ακόμη και στην πιο ήπια σωματική προσπάθεια.
Αν, αντίθετα, η αλλεργική ρινίτιδα διαγνωσθεί έγκαιρα και αντιμετωπισθεί σωστά (πράγμα που δυστυχώς δεν συμβαίνει), αποτρέπεται αυτή η εξέλιξη.
Πιο ήπιες συνέπειες της αλλεργικής ρινίτιδας που δεν αντιμετωπίζεται εγκαίρως είναι οι συχνές ωτίτιδες και ρινοκολπίτιδες, καθώς και το ροχαλητό, με όλες τις συνέπειες που έχει αυτό (βλ. «Ερωτήσεις και Απαντήσεις: Ροχαλητό»). Στα παιδιά, μπορεί να προκαλέσει βαρηκοΐα και διαταραχές της ομιλίας, επειδή δεν ακούνε καλά τα πρώτα χρόνια της ζωής, αλλά και διαταραχές στην ανάπτυξη του κρανίου και ορθοδοντικά προβλήματα. Επιπλέον προβλήματα μπορεί να εμφανιστούν στη σωματική και πνευματική ανάπτυξη του παιδιού λόγω του κακού ύπνου από το μπούκωμα της μύτης και το ροχαλητό.
Εγώ που έχω συμπτώματα μόνο την άνοιξη, τι έχω;
Πολλές φορές, όταν κάποιος έχει συμπτώματα μόνο μια εποχή το χρόνο, είναι αλλεργικός σε κάποιο αλλεργιογόνο φυτό ή δέντρο που ανθίζει εκείνη την εποχή. Μπορεί, όμως, να είναι αλλεργικός και σε άλλα αεροαλλεργιογόνα και απλά την άνοιξη να χειροτερεύει, επειδή ερεθίζεται η μύτη του επιπρόσθετα και από τη γύρη.
Όλα τα φυτά είναι αλλεργιογόνα;
Όχι. Μόνο η γύρη ανεμόφιλων φυτών, δηλαδή φυτών που γονιμοποιούνται μέσω της γύρης τους, η οποία ταξιδεύει με τον άνεμο. Συγκεκριμένα μόνο φυτά προκαλούν αλλεργίες. Γενικά, πρέπει να παράγουν γύρη και να βασίζονται στον άνεμο και όχι στα έντομα για τη μεταφορά της γύρης (ανεμόγαμο φυτό). Η γύρη των αλλεργιογόνων φυτών έχει πολύ μικρή διάμετρο, είναι μικρή σε μέγεθος και ελαφριά, ώστε να ταξιδεύει σε μεγάλες αποστάσεις, να παράγεται σε μεγάλες ποσότητες και το φυτό/δέντρο να είναι διαδεδομένο.
Στην Ελλάδα ποια φυτά είναι αλλεργιογόνα;
Στον ελλαδικό χώρο, η οικογένεια των Αγρωστωδών Αγρωστίδων (αγριόχορτα) και των Δημητριακών είναι η πιο διαδεδομένη και περιλαμβάνει την αγριάδα, τη δακτυλίδα, την αγριοβρώμη κτλ. Από τα ζιζάνια, εξαιρετικής αλλεργιογονικής σημασίας είναι το περδικάκι, η Αψιθιά, το Χηνοπόδιο και η τσουκνίδα. Από τα δένδρα, το κυπαρίσσι, ο πλάτανος κ.α., με την ελιά να είναι το συνηθέστερο αλλεργιογόνο δένδρο. Το πεύκο δεν είναι αλλεργιογόνο, διότι ο γυρεόκκοκός του έχει πολύ μεγάλη διάμετρο και λόγω του βάρους του δεν μπορεί να αιωρηθεί και να ταξιδέψει με τον άνεμο. Η γύρη του είναι απλά ερεθιστική!
Γιατί μπουκώνω μόνο όταν πάω για ύπνο;
Το κυριότερο αλλεργιογόνο της οικιακής σκόνης είναι τα ακάρεα της σκόνης του σπιτιού, τα οποία είναι μικροσκοπικά ζωύφια, αόρατα με γυμνό μάτι, που ζουν πάνω μας και τρέφονται από τα επιθήλια της φυσιολογικής απολέπισης του δέρματος. Τα ακάρεα ζουν εκεί που περνάμε πολλές ώρες (κρεβάτι, καναπές) και έχουν ανάγκη από υγρασία και ζέστη για να πολλαπλασιαστούν. Η κύρια δεξαμενή των ακάρεων είναι η κρεβατοκάμαρα και κυρίως το στρώμα, οι κουβέρτες και το έπιπλο του κρεβατιού, όπως και τα χαλιά, οι μοκέτες, τα χνουδωτά παιχνίδια, τα έπιπλα με ύφασμα, ακόμα και οι ταπετσαρίες. Για το λόγο αυτό, οι ευαισθητοποιημένοι ασθενείς, έχουν συμπτώματα με το πρωινό ξύπνημα ή όταν πάνε για ύπνο, αφού τότε έρχονται σε επαφή με τα ακάρεα.
Γιατί λέγεται οικιακή σκόνη, δεν είναι ίδια με τη σκόνη του δρόμου;
Όχι, η σκόνη του δρόμου είναι κυρίως χώμα και μπορεί να έχει και μύκητες, αλλά δεν περιέχει ακάρεα. Τα ακάρεα της σκόνης του σπιτιού είναι τα πιο συχνά αλλεργιογόνα που προκαλούν αλλεργικά συμπτώματα όλο τον χρόνο, με έξαρση τον Σεπτέμβριο/Οκτώβριο και τον Απρίλιο/Μάιο, βρίσκονται κυρίως σε ζεστά, υγρά δωμάτια που ζουν άνθρωποι ή ζώα και όχι στην ύπαιθρο.
Το παιδί μου δεν έχει επαφή με γάτες, γιατί βρέθηκε αλλεργικό στη γάτα;
Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι η μεταφορά των αλλεργιογόνων των ζώων γίνεται κυρίως με τα ρούχα, με αποτέλεσμα σε χώρους που συχνάζουν ιδιοκτήτες κατοικίδιων (σχολική τάξη, χώρος εργασίας) να εμφανίζουν συμπτώματα άλλα άτομα με ευαισθησία στα αλλεργιογόνα αυτά. Δυστυχώς, ένα παιδί με γάτα στην άλλη άκρη της τάξης, μπορεί να κάνει το παιδί σας να φτερνίζεται.
Έχω αλλεργική ρινίτιδα και άσθμα, μπορεί να πάθω αλλεργικό σοκ;
Τα εισπνεόμενα αλλεργιογόνα δεν αποτελούν αιτία αλλεργικού σοκ.
Υπάρχει αλλεργία στον καπνό;
Όχι. Οι ρύποι των αυτοκινήτων ή της βιομηχανίας, ο καπνός από τα τσιγάρα, τα έντονα αρώματα, τα απορρυπαντικά και τα αεροζόλ για το σπίτι, είναι απλά ερεθιστικές ουσίες, όχι αλλεργιογόνα.
Έχω συμπτώματα μόνο στον χώρο εργασίας, γιατί;
Υπάρχει πιθανότητα να είστε αλλεργικός σε κάποιο εργασιακό αλλεργιογόνο. Συνολικά, περισσότερες από 250 χημικές ουσίες είναι ένοχες για αλλεργίες, όπως το φυσικό ελαστικό (Latex), το αλεύρι, οι σπόροι βάμβακος, οι λιναρόσποροι, οι σπόροι σόγιας, η χλωρίνη, τα ένζυμα απορρυπαντικών, οι κόλλες, τα χρώματα και το μετάξι. Είναι, όμως, σπάνιο να δημιουργήσουν αλλεργία.
Θεραπεύεται η αλλεργική ρινίτιδα;
Ναι, αλλά θέλει σωστή στρατηγική, επιμονή και υπομονή, με στόχο:
- Την αποφυγή των αλλεργιογόνων
- Τη μείωση των συμπτωμάτων με τη χρήση φαρμάκων
- Την απευαισθητοποίηση με ανοσοθεραπεία.
Ποια φάρμακα χρησιμοποιούνται στην αλλεργική ρινίτιδα;
Να ξεκαθαρίσουμε πως τα φάρμακα αντιμετωπίζουν μόνο τα συμπτώματα και όχι την αιτία της ρινίτιδας. Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται είναι κυρίως τριών κατηγοριών:
Αντιισταμινικά: σταματούν τη δράση της ισταμίνης στα κύτταρα, που είναι υπεύθυνη για τα περισσότερα από τα συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας. Δρουν άμεσα, είναι εξαιρετικά ασφαλή και η μόνη παρενέργεια είναι η υπνηλία
Ενδορρινικά spray κορτικοστεροειδούς κορτιζόνης: χρησιμοποιούνται στις βαρύτερες μορφές αλλεργικής ρινίτιδας και συχνότερα όταν το κύριο σύμπτωμα είναι το μπούκωμα, αλλά όχι για παρατεταμένο χρονικό διάστημα . Η ενδορινική κορτιζόνη ΔΕΝ απορροφάται από τη μύτη και δεν πάει στο υπόλοιπο σώμα, ούτε προκαλεί κάποια τοπική βλάβη, για αυτό και χρησιμοποιείται ακόμα και από παιδιά για χρόνια, χωρίς παρενέργειες.
Ενδορρινικά Αποσυμφορητικά: Ανακουφίζουν μόνο από το μπούκωμα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για 5-6 μέρες πριν αρχίσουν να προκαλούν προβλήματα.
Και ποια φάρμακα να πάρω εγώ;
Κανένα, αν δεν σας το πει ο ιατρός σας! Πρέπει πρώτα να δούμε σε τι είστε αλλεργικός και κατόπιν θα ξεκινήσουμε, πριν την περίοδο που έχετε συνήθως αλλεργία. Αρχικά θα χορηγήσουμε το αντιισταμινικό που σας ταιριάζει και μετά, αν χρειαστεί, θα προσθέσουμε επιπλέον ουσίες. Δεν πρέπει να παίρνετε αγωγή για την αλλεργική ρινίτιδα, επειδή …μπουκώσατε ξαφνικά! Είπαμε, η αντιμετώπιση θέλει στρατηγική και υπομονή.
Τι είναι η ανοσοθεραπεία;
Η ανοσοθεραπεία είναι η χορήγηση εκχυλίσματος αραιωμένου αλλεργιογόνου σε ολοένα σταδιακά αυξανόμενη δόση, που σκοπό έχει την οριστική απευαισθητοποίηση και απαλλάσσει τον ασθενή ριζικά από τα συμπτώματα και από τη χρήση φαρμάκων. Με την ανοσοθεραπεία επαναρρυθμίζεται το ανοσοποιητικό σύστημα και ανακόπτεται η παραγωγή χημικών μεσολαβητών της αλλεςργικής φλεγμονής, που δημιουργεί τα αλλεργικά συμπτώματα. Ο οργανισμός συνηθίζει το αλλεργιογόνο, «ξανα-εκπαιδεύεται» και σταματάει να το βλέπει ως «εχθρό». Κατά συνέπεια, σταματάει να εκκρίνει ισταμίνη και ο ασθενής γίνεται καλά. Το σημαντικότερο είναι ότι σταματάει η εξέλιξη της αλλεργικής ρινίτιδας σε βρογχικό άσθμα.
Πώς γίνεται η ανοσοθεραπεία;
Η ανοσοθεραπεία μπορεί να γίνει με τη χορήγηση εκχυλίσματος του ένοχου αλλεργιογόνου είτε με ένεση στο δέρμα είτε με απλές σταγόνες υπογλώσσια, δηλαδή κάτω από τη γλώσσα. Η δοσολογία σταδιακά αυξάνεται και, όταν πλέον χορηγηθεί η μέγιστη ανεκτή δόση, αυτή επαναλαμβάνεται κάθε μήνα για 3 συνήθως χρόνια, αν και τα αποτελέσματα είναι ήδη εμφανή από τον πρώτο χρόνο θεραπείας.
Η ενέσιμη ανοσοθεραπεία είναι ασφαλής και αποτελεσματική, πρέπει να γίνεται από Ωτορινολαρυγγολόγους με ειδική εκπαίδευση και σε περιβάλλον ιατρείου, διότι σπανιότατα μπορεί να προκαλέσει αναφυλακτική αντίδραση.
Σήμερα προτιμάται η υπογλώσσια ανοσοθεραπεία, η οποία χρησιμοποιείται στις ευρωπαϊκές χώρες και στην Ελλάδα τα τελευταία 15 χρόνια με εξαιρετική επιτυχία.
Με την υπογλώσσια ανοσοθεραπεία βελτιώνονται σε σημαντικότατο βαθμό ή και εξαφανίζονται τα συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας και του αλλεργικού άσθματος, χωρίς παρενέργειες και χωρίς ταλαιπωρία, αφού ο ασθενής παίρνει τις υπογλώσσιες σταγόνες μόνος, στο σπίτι του, χωρίς τη συνεχή επίβλεψη γιατρού. Η άνεση και η ασφάλεια της υπογλώσσιας ανοσοθεραπείας κάνει τους ασθενείς να την ολοκληρώνουν πιο εύκολα από την ενέσιμη ανοσοθεραπεία και να γίνονται καλά σε μεγαλύτερο ποσοστό.
Η ανοσοθεραπεία είναι επικίνδυνη;
Όχι, δεν είναι επικίνδυνη, εφόσον εκτελείται από ειδικό ιατρό. Δεν έχει την παραμικρή αρνητική επίδραση και αποτελεί στοχευμένη θεραπεία. Η ενέσιμη ανοσοθεραπεία προϋποθέτει ο ασθενής να παραμένει στο ιατρείο για 20 λεπτά εξαιτίας της πολύ μικρής πιθανότητας αντίδρασης στο εμβόλιο, η οποία αντιμετωπίζεται εύκολα από τον εκπαιδευμένο ιατρό.
Ιγμορίτιδα (Παραρρινοκολπίτιδα)
Οι παραρρίνιοι κόλποι είναι κοιλότητες μέσα στο πρόσωπο που:
- Θερμαίνουν και υγραίνουν τον αέρα
- Ενισχύουν την ένσταση της φωνής, σαν φυσικά μεγάφωνα
- Παράγουν βλέννα που υγραίνει το εσωτερικό της μύτης.
Οι πιο μεγάλοι κόλποι είναι τα ιγμόρεια και εξωτερικά αντιστοιχούν στο μάγουλο, κάτω από το μάτι. Υπάρχει ένα επιπλέον ζευγάρι κόλπων στο μέτωπο και άλλοι δύο βαθύτερα μέσα στη μύτη.
Όλοι οι κόλποι του προσώπου έχουν στόμια από τα οποία μπαίνει ο αέρας και εξέρχεται η βλέννα. Κατά τη διάρκεια μιας βαριάς φλεγμονής τα στόμια των κόλπων φράζουν, η βλέννα που δεν απομακρύνεται τελικά μολύνεται από μικρόβια (όπως βρομίζουν τα στάσιμα νερά) και ο κόλπος γεμίζει με πύον.
Οι πιο συχνές αιτίες απόφραξης των στομίων είναι οι ιώσεις της μύτης (κρυολόγημα), η αλλεργική ρινίτιδα, η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος, οι υπερτροφικές κόγχες, σπανιότερα οι ρινικοί πολύποδες ή ένας συνδυασμός των παραπάνω. Οξεία Παραρρινοκολπίτιδα εμφανίζεται μετά από ένα κρυολόγημα το οποίο διαρκεί 2-3 εβδομάδες, προκαλεί πόνο και αίσθημα πίεσης πάνω από τον κόλπο, παχύρρευστες πυώδεις εκκρίσεις, πυρετό, κακοδιαθεσία, αίσθημα κούρασης, πονοκέφαλο, κακοσμία στόματος και βήχα. Η Χρόνια Παραρρινοκολπίτιδα διαρκεί περισσότερες από 12 εβδομάδες, παρά τη φαρμακευτική αγωγή και επιπλέον υπάρχουν μόνιμες βλάβες μέσα στους κόλπους.
Ο Μύθος
«Έχω συνάχι πολλές μέρες, πρέπει να έχω ιγμορίτιδα» ή «Έχω πονοκέφαλο, πρέπει να έχω ιγμορίτιδα» ή «Ένας ιατρός που με εξέτασε πριν από χρόνια μου είπε πως έχω χρόνια ιγμορίτιδα»
Η Αλήθεια
Τα 95 από τα 100 άτομα που νομίζουν πως έχουν χρόνια ιγμορίτιδα, πάσχουν από κάτι εντελώς άσχετο. Η παραρρινοκολπίτιδα ως οξεία ή χρόνια κατάσταση είναι σαφώς πιο σπάνια από ότι νομίζει κανείς. Επίσης, η παραρρινοκολπίτιδα ως αιτία πονοκεφάλου είναι σπάνια, μόλις το 5% των περιστατικών πονοκεφάλου.
Η έγκυρη διάγνωση της χρόνιας ιγμορίτιδας γίνεται μόνο με αξονική τομογραφία και ενδοσκόπηση, όχι με απλή ρινοσκόπηση, ούτε με ακτινογραφία. Επομένως, κατά πάσα πιθανότητα, η διάγνωση που σας έκαναν χρόνια πριν, ήταν λάθος!
Τι να κάνετε
Αν έχετε φτερνίσματα, μπουκωμένη μύτη, τρέχουν μύξες, έχετε πυρετό και πονούν οι μύες του σώματός σας, έχετε απλώς αρπάξει κάποιο κρυολόγημα (απλή Ρινίτιδα), που τις περισσότερες φορές περνάει μόνο του.
Αν ο βήχας, το μπούκωμα της μύτης και οι παχύρρευστες, πυώδεις (κιτρινο-πράσινες) εκκρίσεις διαρκέσουν περισσότερο από 10 ημέρες, τότε μόνο μπορεί να οφείλονται σε οξεία παραρρινοκολπίτιδα, που ξεκίνησε από κρυολόγημα. Τότε είναι που πρέπει να σας εξετάσει ο ειδικός Ωτορινολαρυγγολόγος.
Τι να μην κάνετε
Σε καμία περίπτωση μην πάρετε αντιβίωση χωρίς να σας δει Ωτορινολαρυγγολόγος.
Επίσης, μην «κουβαλάτε» τη διάγνωση της χρόνιας ιγμορίτιδας που σας έκανε κάποιος μη ειδικός ιατρός πριν από χρόνια, προκειμένου να εξηγήσετε οποιοδήποτε πρόβλημα στη μύτη ή στον φάρυγγα. Είναι σχεδόν απίθανο να έχετε χρόνια παραρρινοκολπίτιδα, θα έπρεπε να έχετε συνέχεια πύον το οποίο να τρέχει από τη μύτη.
Τι κάνει ο Ωτορινολαρυγγολόγος
Στη σύγχρονη Ωτορινολαρυγγολογία, ο μόνος σίγουρος τρόπος να διαγνώσουμε έγκυρα την οξεία παραρρινοκολπίτιδα είναι με ενδοσκόπηση της μύτης με τη βοήθεια ενδοσκοπίων υψηλής τεχνολογίας (οπτικές ίνες), ενώ η χρόνια παραρρινοκολπίτιδα απαιτεί και αξονική τομογραφία.
Σε κάθε περίπτωση, δίνεται αντιβίωση και αποσυμφορητική αγωγή, ενώ στη χρόνια παραρρινοκολπίτιδα που δεν υποχωρεί και υποτροπιάζει συχνά, ελέγχουμε αν υπάρχει αλλεργικό υπόβαθρο. Τέλος, σε κάποιες περιπτώσεις με πολύποδες ή άλλες ανατομικές βλάβες, η λύση είναι μόνο χειρουργική.
Φαρμακευτική Ρινίτιδα
Το μπούκωμα και η καταρροή της μύτης είναι πολύ ενοχλητικές καταστάσεις. Αρκεί να ρωτήσετε κάποιον που πάσχει από αυτά! Είτε οφείλονται σε κρυολόγημα, σε παραρρινοκολπίτιδα ή σε αλλεργία, όταν κάποιος δεν μπορεί να αναπνεύσει από τη μύτη, νιώθει πως πνίγεται και ψάχνει κάποιο spray για να ανακουφιστεί!
Τα τοπικά αποσυμφορητικά sprays μπορούν να δώσουν άμεση λύση και πραγματικά «ξεβουλώνουν» τη μύτη γρήγορα και αποτελεσματικά. Οι διαφημίσεις στην τηλεόραση λένε (αυτή τη φορά) την αλήθεια! Όχι όμως oλόκληρη την αλήθεια! Δεν αναφέρουν τις πολύ συχνές παρενέργειες!
Η ανακούφιση που νιώθει κανείς με τα τοπικά αποσυμφορητικά είναι τόσο μεγάλη που δυσκολεύεται να σταματήσει τη χρήση τους και καταλήγει να κάνει κατάχρηση. Τότε ξεκινάει ένας φαύλος κύκλος: ενώ το κρυολόγημα έχει περάσει, η μύτη έχει «εθιστεί» στο αποσυμφορητικό και αν ο ασθενής δεν το χρησιμοποίει καθημερινά, η μύτη παθαίνει «στερητικό σύνδρομο» και βουλώνει χωρίς λόγο! Ο ασθενής τότε αναγκάζεται να βάζει ολοένα και πιο μεγάλη δόση αποσυμφορητικού, ολοένα και πιο συχνά και τελικά καταλήγει να προκαλεί Φαρμακευτική Ρινίτιδα, δηλαδή συνεχές μπούκωμα που οφείλεται στην κατάχρηση των αποσυμφορητικών και που ανακουφίζεται μόνο με και μεγαλύτερες αλλά και συχνότερες δόσεις αποσυμφορητικού. Ένας φαύλος κύκλος!
Επιπλέον, προκαλείται και μόνιμη υπερτροφία των ρινικών κογχών, που τελικά απαιτεί επέμβαση για να διορθωθεί. Τέλος, κάποιοι εμφανίζουν ταχυκαρδία, αρρυθμίες, ακόμα και υπέρταση από τα αποσυμφορητικά.
Ο Μύθος
«Δεν χρησιμοποιώ το spray πολλές φορές, 1-2 φορές τη μέρα μόνο, εδώ και μήνες, αλλά δεν έχω πρόβλημα» ή «Έχω σοβαρό πρόβλημα αναπνοής και μόνο με το spray μπορώ να αναπνεύσω».
Η Αλήθεια
Η Φαρμακευτική Ρινίτιδα ξεκινάει να δημιουργείται ήδη 5-6 ημέρες αφότου έχει αρχίσει να χρησιμοποίει κάποιος το αποσυμφορητικό spray. Μετά από τις 7-8 μέρες, αρχίζει να γίνεται τοπική ζημιά και ξεκινάει ο φαύλος κύκλος. Είτε κάποιος βάζει το spray μία είτε 10 φορές τη μέρα, αν το χρησιμοποιεί πάνω από μια εβδομάδα, θα δυσκολευτεί πολύ να το διακόψει, διότι η μύτη του θα έχει «εθιστεί».
Η δικαιολογία πως κάποιος «έχει πρόβλημα», όπως σκολίωση διαφράγματος, υπερτροφικές κόγχες, κτλ. προκειμένου να κάνει κατάχρηση αποσυμφορητικών είναι σαν να λέει πως…πίνει γιατί έχει πρόβλημα με το αλκοόλ!
Πρέπει να λύσει κανείς το αρχικό πρόβλημα και όχι να το αναβάλλει συνεχίζοντας μια καταστροφική συνήθεια. Η ανακούφιση που προσφέρουν τα αποσυμφορητικά sprays είναι πράγματι σημαντική. Έχει, όμως, κόστος στην υγεία σας!
Τι να κάνετε
Για να αποφύγετε τη Φαρμακευτική Ρινίτιδα, ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες του ειδικού Ωτορινολαρυγγολόγου και κανενός άλλου. Ξεχάστε τι σας λένε φίλοι, γνωστοί και άλλοι «ειδικοί».
Αν από τα παραπάνω υποπτεύεστε πως πάσχετε από Φαρμακευτική Ρινίτιδα, πρέπει να μιλήσετε με έναν Ωτορινολαρυγγολόγο. Μπορεί να σας βοηθήσει σταδιακά να σταματήσετε τη χρήση των αποσυμφορτητικών sprays, χωρίς άσκοπη ταλαιπωρία.
Τι να μην κάνετε
Μη χρησιμοποιείτε αποσυμφορητικά sprays χωρίς συνταγή και τις σαφείς οδηγίες του ειδικού Ωτορινολαρυγγολόγου. Διακόψτε τα sprays μετά από 6-7 ημέρες χρήσης και αν ακόμα δεν είστε εντελώς καλά από το μπούκωμα, πρέπει να επισκεφτείτε ξανά τον Ωτορινολαρυγγολόγο σας.
Τι κάνει ο Ωτορινολαρυγγολόγος
Με στενή παρακολούθηση και στοχευμένη εναλλακτική αγωγή, καταφέρνουμε σχεδόν πάντα να «σπάσουμε» τον φαύλο κύκλο και να διακόψει ο ασθενής το αποσυμφορητικό spray χωρίς να ταλαιπωρηθεί από μπούκωμα κατά τη διάρκεια της «απεξάρτησης».
Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί και μικρή «επιδιόρθωση» των κογχών ή διόρθωση κάποιου άλλου ανατομικού προβλήματος που μπορεί να προϋπήρχε.
Ρινικοί Πολύποδες
Οι Ρινικοί Πολύποδες είναι σε σχήμα και χρώμα σαν μικρές (ή και μεγάλες) ρώγες από λευκό σταφύλι και δημιουργούνται με άγνωστο μηχανισμό. Η αλλεργία, οι ιογενείς, οι βακτηριακές και οι μυκητιασικές λοιμώξεις, καθώς και η ατμοσφαιρική ρύπανση έχουν όλα ενοχοποιηθεί ως πιθανά αίτια των πολυπόδων. Όμως, κανείς δεν ξέρει με σιγουριά πώς και γιατί δημιουργούνται.
Οι Ρινικοί Πολύποδες έχουν ανοιχτό χρώμα, είναι λείοι και γυαλιστεροί, δεν προκαλούν πόνο, αφού δεν έχουν νεύρα και συχνά εμφανίζονται ταυτόχρονα και στις δύο ρινικές κοιλότητες.
Στα αρχικά στάδια είναι μικροί, αλλά έχουν την τάση να μεγαλώνουν συνεχώς. Πολλές φορές μεγαλώνουν τόσο πολύ που η μύτη κλείνει τελείως, ενώ αν κανείς συνεχίσει να τους «παραμελεί», γεμίζουν πλήρως τα ιγμόρεια και τις άλλες κοιλότητες του προσώπου, προκαλώντας έντονα προβλήματα.
Εξαιτίας του όγκου τους, που αυξάνεται διαρκώς, αλλά και των άφθονων εκκρίσεων που παράγουν, ο ασθενής δεν αναπνέει καλά και τελικά η μύτη «κλείνει» τελείως.
Οι περισσότεροι ασθενείς που πάσχουν από ρινικούς πολύποδες έχουν χάσει την όσφρηση τους, αναφέρουν προβλήματα ύπνου και ροχαλητό, κόπωση στη διάρκεια της ημέρας, πονοκεφάλους, δυσκολία στην ομιλία και σημαντική μείωση της ποιότητας ζωής.
Ευτυχώς, οι ίδιοι οι ρινικοί πολύποδες δε μεταλλάσσονται ποτέ σε καρκίνο!
Ο Μύθος
«Δεν αφαιρώ τους πολύποδες που έχω γιατί άκουσα πως πάντοτε ξαναβγαίνουν».
Η Αλήθεια
Παλαιότερα, οι πολύποδες αφαιρούνταν με απλό…ξερίζωμα (Πολυπεκτομή), με αποτέλεσμα να ξαναβγαίνουν και να ταλαιπωρείται ξανά ο ασθενής.
Η σύγχρονη ενδοσκοπική χειρουργική αφαίρεση των Ρινικών Πολυπόδων (επέμβαση FESS) είναι πολύ λεπτομερής και εξελιγμένη. Χρησιμοποιούνται ειδικά ενδοσκόπια και μικρο εργαλεία που μας επιτρέπουν να φτάσουμε σε κάθε γωνία του εσωτερικού της μύτης και να καθαρίσουμε με ασφάλεια και ακρίβεια τους πολύποδες, ακόμα και μέσα από τα ιγμόρεια και τις υπόλοιπες κοιλότητες του προσώπου. Απαραίτητη είναι η μετεγχειρητική παρακολούθηση του ασθενούς, ανά τρίμηνο, ώστε πιθανές υποτροπές να αντιμετωπίζονται έγκαιρα με απλά μέσα.Δεν μπορούμε, όμως, να αποκλείσουμε με 100% σιγουριά τη μελλοντική υποτροπή.
Τι να κάνετε
Αν δεν έχετε όσφρηση ή αν έχει μειωθεί η γεύση σας, αν νιώθετε τη μύτη σας μπουκωμένη και δεν μπορείτε να αναπνεύσετε καλά, αν ροχαλίζετε και έχετε προβλήματα στον ύπνο, πρέπει να σας δει ειδικός Ωτορινολαρυγγολόγος. Μπορεί να έχετε ρινικούς πολύποδες. Δυστυχώς, μόνος σας δεν μπορείτε να κάνετε κάτι. Ο Ωτορινολαρυγγολόγος σας, όμως, ξέρει πώς να σας κάνει καλά.
Τι να μην κάνετε
Μη χρησιμοποιείτε αποσυμφορητικά sprays, αν η μύτη σας είναι συνέχεια βουλωμένη. Όχι μόνο δε βοηθάνε αλλά κάνουν και ζημιά, αφού προκαλούν Φαρμακευτική Ρινίτιδα. Αντιθέτως, τα sprays κορτικοστεροειδών είναι πολύ χρήσιμα, ειδικά μετά από την Ενδοσκοπική Πολυπεκτομή. Μην αναβάλλετε την επέμβαση αφαίρεσης των πολυπόδων, διότι ναι μεν οι ίδιοι οι πολύποδες δε μεταλλάσσονται σε καρκίνο, αλλά, δεν ξέρουμε τι μπορεί να κρύβεται από κάτω τους καμιά φορά.
Τι κάνει ο Ωτορινολαρυγγολόγος
Ελέγχουμε τη μύτη με ενδοσκόπηση και αν πράγματι υπάρχουν πολύποδες, εξατομικεύεται η αντιμετώπιση. Πάντοτε γίνεται και αλλεργιολογική εξέταση των ασθενών με ρινικούς πολύποδες, διότι μπορεί οι ασθενείς να πάσχουν από πολύποδες και αλλεργική ρινίτιδα, που πρέπει να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα.
Αρχικά, με spray κορτιζόνης μπορούμε να μικρύνουμε ή και να εξαλείψουμε τους πολύποδες. Αν συνεχίζει να μην αναπνέει άνετα ο ασθενής, τότε γίνεται αφαίρεση των πολυπόδων και η αναπνοή, συνεπώς και η ποιότητα ζωής του βελτιώνονται εντυπωσιακά.
Προβλήματα Όσφρησης
Μπορεί η ανθρώπινη μύτη να μην είναι όσο δυνατή είναι στα σκυλιά, αλλά καταφέρνει άριστα να μας πληροφορήσει για τη «χημική σύσταση» του περιβάλλοντος, αφού αντιλαμβάνεται και ξεχωρίζει πάνω από 5.000 διαφορετικές μυρωδιές. Μάλιστα, έχει αποδειχθεί πως η «μνήμη» της όσφρησης είναι σχεδόν ανεξίτηλη, αφού μπορούμε να θυμηθούμε τη μυρωδιά από τα κουλουράκια της γιαγιάς μας που ξανά μυρίσαμε κάπου αλλού, ακόμα και δεκαετίες αργότερα!
Υπάρχουν ειδικά κύτταρα ψηλά μέσα στη μύτη που ανιχνεύουν τις ουσίες του περιβάλλοντος και μας ενημερώνουν, μας προσελκύουν ή μας προειδοποιούν.
Η μυρωδιά του φαγητού μας ελκύει να το δοκιμάσουμε. Η οσμή καπνού ή καμένου μας προειδοποιεί ότι κάτι καίγεται. Η οσμή χαλασμένου φαγητού μας αποτρέπει να φάμε κάτι που είναι επικίνδυνο για την υγεία μας.
Η γεύση είναι απόλυτα εξαρτημένη από την όσφρηση και αν δεν λειτουργεί σωστά η μύτη, χάνεται έως και το 90% της γεύσης. Κάθε φορά που κρυολογείτε θα έχετε παρατηρήσει πως όλα είναι άγευστα και άνοστα. Η γεύση σας επανέρχεται μόνο όταν «ξεβουλώσει» η μύτη.
Τα προβλήματα της όσφρησης είναι η ανοσμία (πλήρης απώλεια της όσφρησης), η υποσμία (μερική απώλεια της όσφρησης), ενώ πολύ σπάνια είναι η υπεροσμία (υπερβολική αντίδραση σε κάποια συγκεκριμένη οσμή).
Τα προβλήματα αυτά συχνότερα οφείλονται σε «μπούκωμα» της μύτης, οπότε και δεν φτάνουν οι ουσίες στο οσφρητικό νεύρο. Σπανιότερα, δεν δουλεύει καλά το οσφρητικό νεύρο και δεν φτάνει το «μήνυμα» μέχρι τον εγκέφαλο, προκειμένου να το καταλάβουμε!
Ο Μύθος
«Έχω να μυρίσω χρόνια. Πρέπει να έχει χαλάσει για πάντα η όσφρησή μου».
Η Αλήθεια
Σε πολλές περιπτώσεις, η όσφρηση που έχει μειωθεί ή ακόμα και χαθεί τελείως, μπορεί να αποκατασταθεί, αρκεί να γίνει σωστή διάγνωση και θεραπεία.
Τι να κάνετε
Αν πραγματικά έχει μειωθεί η όσφρησή σας και ταυτόχρονα είστε καπνιστής, πρέπει να κόψετε το τσιγάρο! Η διαφορά εντός μόλις 2 εβδομάδων θα είναι εντυπωσιακή. Αν πάλι δεν καπνίζετε, ξεκινήστε πλύσεις στη μύτη με φυσιολογικό όρο. Σε κάθε περίπτωση, όμως, πρέπει να επισκεφθείτε έναν ειδικό Ωτορινολαρυγγολόγο που θα μπορέσει να βρει γιατί δεν μυρίζετε ικανοποιητικά.
Πολλές φορές η μείωση της όσφρησης είναι κάτι απλό, αλλά κάποιες φορές μπορεί να είναι κάτι που να θέλει χειρουργική αντιμετώπιση (π.χ. πολύποδες) ή να είναι και κάτι κακό.
Μην το αναβάλλετε! Η απώλεια της όσφρησης που διαρκεί για καιρό είναι μια κατάσταση που δεν πρέπει να υποβαθμίζεται!
Τι να μην κάνετε
Μην αμελείτε την απώλεια ή μείωση της όσφρησής σας. Ίσως, να οφείλεται σε κάτι που και να μπορεί και να πρέπει να αντιμετωπιστεί, όπως χρόνια ρινίτιδα, πολύποδες ή ακόμα και όγκοι της μύτης.
Μην στερείτε την απόλαυση των οσμών και των γεύσεων από την καθημερινή σας ζωή. Πιθανόν, να μπορεί να αποκατασταθεί η όσφρηση σας με τη βοήθεια του ειδικού Ωτορινολαρυγγολόγου.
Τι κάνει ο Ωτορινολαρυγγολόγος
Εκτός από την εξέταση της μύτης με ενδοσκόπηση, ελέγχουμε το επίπεδο της όσφρησης με ειδικές εξετάσεις (οσφρητικά tests) και εντοπίζουμε το ακριβές πρόβλημα.
Ο έλεγχος της όσφρησης είναι πολύ ακριβής και ευαίσθητος. Ανάλογα με τα ευρήματα, καταστρώνεται και μια εξατομικευμένη στρατηγική θεραπείας, στις περιπτώσεις που αυτή είναι εφικτή, φυσικά.
Παραρρινοκολπίτιδα (Ιγμορίτιδα)
Η παραρρινοκολπίτιδα ξεκινάει ως φλεγμονή της μύτης (κρυολόγημα) που φράζει τα στόμια των κόλπων του προσώπου (π.χ. τα ιγμόρεια). οι κόλποι συσσωρεύουν βλέννα, η οποία τελικά μολύνεται από μικρόβια και οι κόλποι αυτοί γεμίζουν με πύον.
Τα παιδιά μέχρι την ηλικία των 4 ετών δεν παθαίνουν παραρρινοκολπίτιδες επειδή δεν έχουν αναπτυχθεί ακόμα οι κόλποι του προσώπου. Όμως, σταδιακά οι κόλποι μεγαλώνουν και ήδη στα 7-8 έτη μπορεί να υπάρξει ιγμορίτιδα, μετωπιαία κολπίτιδα ή, σπανιότερα, σφηνοειδίτιδα. Για τη διάγνωση της οξείας ιγμορίτιδας στα παιδιά δεν χρειάζεται πλέον ακτινογραφία. Ο έμπειρος Ωτορινολαρυγγολόγος μπορεί να τη διαγνώσει με την ενδοσκοπική εξέταση και από τα συμπτώματα. Το σημαντικότερο, και πιο «απαραίτητο» σύμπτωμα είναι το να δει ο Ωτορινολαρυγγολόγος, πηχτές πρασινωπές μύξες στο βάθος της μύτης, με το ενδοσκόπιο ή με τη ρινοσκόπηση.
Η ιγμορίτιδα πρέπει να αντιμετωπίζεται άμεσα, διότι έχει πιθανές βαριές επιπλοκές. Η θεραπεία της περιλαμβάνει αντιβίωση για τουλάχστον 2 εβδομάδες, πλύσεις στη μύτη με φυσιολογικό όρο που ξεπλένει το πύον και τις εκκρίσεις, καθώς και αποσυμφορητικά sprays.
Ο Μύθος
«Είναι απλώς πολύ κρυωμένο το παιδί εδώ και εβδομάδες. Πάντα έχει πολλές πράσινες μύξες, αλλά θα του περάσει».
Η Αλήθεια
Αν το κρυολόγημα διαρκεί περισσότερο από 10 μέρες χωρίς να βελτιώνεται, αν οι μύξες έχουν κίτρινο ή πράσινο χρώμα, αν το παιδί έχει βήχα όταν πέφτει για ύπνο (επειδή κυλάνε μύξες στον λαιμό), αν δείχνει άρρωστο και έχει αλλάξει η φωνή του (επειδή είναι τελείως μπουκωμένη η μυτούλα του), είναι σχεδόν βέβαιο πως έχει ιγμορίτιδα. Πηγαίνετε στον Ωτορινολαρυγγολόγο σας.
Τι να κάνετε
Αν εκεί που φαινόταν το παιδί να ξεπερνά το αρχικό κρυολόγημα, πλέον δείχνει να αρρωσταίνει χειρότερα και να γίνονται οι μύξες πιο σκούρες και πηχτές, πρέπει να επισκεφτείτε έναν Ωτορινολαρυγγολόγο. Ειδικά αν το παιδί σας έχει ένα «πολύ βαρύ κρυολόγημα» και παραπονεθεί πως πονάει το μάτι του, πρέπει επειγόντως να πάτε σε νοσοκομείο, διότι μπορεί να έχει επεκταθεί η φλεγμονή μέσω του λεπτού οστού που χωρίζει το μάτι από το ιγμόρειο.
Τι να μην κάνετε
Μην υποτιμήσετε την ιγμορίτιδα, διότι μερικές φορές μπορεί να έχει σοβαρές επιπλοκές. Ειδικά στα παιδιά, σε κάποιες βαριές περιπτώσεις η μόλυνση μπορεί να μεταφερθεί προς το μάτι ή και προς τον εγκέφαλο. Επίσης, οι μύξες που κυλάνε στο πίσω μέρος του λαιμού μπορεί να μολύνουν ακόμα και τους πνεύμονες (πνευμονία), ενώ πολύ πιο συχνή είναι η επιμόλυνση των αυτιών (οξεία μέση πυώδης ωτίτιδα).
Αν ο Ωτορινολαρυγγολόγος διαγνώσει ιγμορίτιδα, πρέπει απαραιτήτως το παιδί να πάρει αντιβίωση για 14 μέρες και δεν πρέπει ποτέ να διακόψετε την αγωγή νωρίτερα, επειδή «δεν θέλετε να παίρνει φάρμακα το παιδί». Αυτό οδηγεί σε υποθεραπεία, σε υποτροπή και καταλήγει σε χρονιότητα. Πρέπει να τηρήσετε τις οδηγίες του ειδικού Ωτορινολαρυγγολόγου κατά γράμμα.
Τι κάνει ο Ωτορινολαρυγγολόγος
Εξετάζουμε το παιδί με ειδικό παιδιατρικό ενδοσκόπιο με πολύ μικρή διάμετρο. Αν δούμε πύον στη μύτη, ανάλογα και με το ιστορικό που θα μας αναφέρει ο γονιός, γίνεται η διάγνωση της παραρρινοκολπίτιδας.
Επιπλέον, μπορεί να γίνει υπέρηχος ιγμορείου στο χώρο του ιατρείου. Πιο σπάνια, μπορεί να έχουμε υποψίες πως το παιδί πάσχει από σφηνοειδίτιδα, όποτε θα χρειαστεί απεικονιστικός έλεγχος. Το παιδί παίρνει την αναγκαία αγωγή για τουλάχιστον 2 εβδομάδες και επανεξετάζεται στο τέλος της αγωγής.
Ξένο σώμα σε μύτη-αυτί-λάρυγγα
Τα μικρά παιδιά, κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού ή την ώρα του φαγητού, βάζουν διάφορα αντικείμενα μέσα στη μύτη, στο αυτί και στο στόμα τους. Προφυλάξτε τα!
Τα αντικείμενα αυτά (ξένα σώματα) χωρίζονται σε ανόργανα και οργανικά. Ανόργανα είναι πλαστικά και μεταλλικά αντικείμενα (π.χ. κομμάτια από παιχνίδια, μπίλιες, χάντρες) που γενικά δεν προκαλούν συμπτώματα, ενώ οργανικά είναι κομμάτια τροφής (π.χ. ξηροί καρποί), ξύλου, σφουγγαριού ή βαμβακιού, τα οποία είναι πολύ ερεθιστικά και σε λίγες μέρες προκαλούν έντονα προβλήματα.
Οι κίνδυνοι με τα ξένα σώματα είναι δύο: Αρχικά, ο πιο μεγάλος κίνδυνος είναι το ξένο σώμα από τη μύτη ή το στόμα να πάει στην τραχεία και το παιδί να πνιγεί. Ένας άλλος κίνδυνος είναι να δημιουργήσει μια βλάβη τοπικά. Ένα ξένο σώμα στη μύτη μπορεί να προκαλέσει ακόμα και τρύπα στο διάφραγμα, ενώ, αν το ξένο σώα παραμείνει στο αυτί, μπορεί να προκαλέσει διάτρηση στο τύμπανο και στο δέρμα του ακουστικού πόρου.
Ο Μύθος
«Δεν αφήνω τίποτα έξω που να μπορεί να βάλει το παιδί στη μύτη/στο αυτί/στο στόμα του» ή «Αν βάλει κάτι το παιδί σε μύτη/αυτί/στόμα του, θα το βγάλω εγώ».
Η Αλήθεια
Τα παιδιά είναι απίστευτα ευρηματικά και είναι σχεδόν αδύνατον να μη βρουν κάτι να…χώσουν στη μύτη/στο αυτί/στο στόμα τους, χωρίς ο γονιός να το αντιληφθεί. Τα μικρά παιδιά θα ξεχάσουν ότι έχουν βάλει στο αυτί ή στη μύτη τους κάποιο αντικείμενο, το οποίο μπορεί να έχει παραμείνει εκεί για πάρα πολύ καιρό. Έχει τύχει συχνά ένα παιδί να παίρνει αντιβίωση για μήνες, ώστε να αντιμετωπιστεί ένα «κρυολόγημα με πύον», αλλά όταν τελικά εξεταστεί από τον Ωτορινολαρυγγολόγο, να ανακαλύπτει πως οφείλεται σε ξένο σώμα στη μύτη, γεγονός το οποίο μπορεί να ήταν επικίνδυνο ακόμα και για τη ζωή του παιδιού.
Τι να κάνετε
Για ξένα σώματα στη μύτη που φαίνονται εξωτερικά αν κοιτάξετε από το ρουθούνι, διατηρήστε το παιδί ήρεμο, πείτε του να αναπνέει από το στόμα και ζητήστε του να φυσήξει δυνατά τη μύτη του
Αν το παιδί έχει μύξες μόνο από το ένα ρουθούνι, αν οι μύξες μυρίζουν άσχημα, αν έχει ερεθισμό, πρήξιμο και κοκκίνισμα στο ρουθούνι και μικρή αιμορραγία από τη μύτη, μπορεί να υπάρχει ένα ξένο σώμα πιο βαθιά, οπότε πρέπει απαραίτητα να το εξετάσει Ωτορινολαρυγγολόγος
Όσον αφορά σε ξένο σώμα μύτης, αυτιού και στόματος, πρέπει επειγόντως να πάτε στον ειδικό Ωτορινολαρυγγολόγο που με τα κατάλληλα εργαλεία μπορεί να το αφαιρέσει χωρίς κίνδυνο και χωρίς να προκληθεί άλλη βλάβη.
Τι να μην κάνετε
Μην αφήνετε το παιδί να παίζει την ώρα που τρώει, τουλάχιστον μέχρι την ηλικία των 3-4 ετών
Μην αφήνετε μικρά αντικείμενα στον χώρο που τρώει ή παίζει
Αν αντιληφθείτε πως το παιδί έβαλε κάτι στη μύτη, στο αυτί ή στο στόμα, μην το πανικοβάλλετε, διότι κινδυνεύει ακόμα και να το καταπιεί. Ήρεμα και αποφασιστικά προσπαθήστε να το βγάλετε ή να κάνετε το παιδί να το φτύσει
ΠΟΤΕ δεν πρέπει να προσπαθήσετε να βγάλετε εσείς κάποιο αντικείμενο από τη μύτη/αυτί/στόμα του παιδιού. Μπορεί να κάνετε ζημιά, ακόμα και να το καταπιεί το παιδί, να πάει στην τραχεία ή και στους πνεύμονες και να κινδυνεύσει η ζωή του παιδιού
Εάν συμβεί κάτι τέτοιο ή αν ένα ξένο σώμα σφηνωθεί στον λάρυγγα, τότε το παιδί αρχίζει να βήχει απεγνωσμένα και δεν μπορεί να αναπνεύσει. Σε αυτή την περίπτωση, ο γονιός πρέπει να δράσει άμεσα, ψύχραιμα και μεθοδικά προκειμένου να σώσει τη ζωή του παιδιού
Αν το παιδάκι είναι μικρό (μέχρι 4-5 ετών), το γυρίζουμε ανάποδα πιάνοντας το από τους αστραγάλους και χτυπώντας το στην πλάτη. Έτσι, θα προκαλέσουμε τη μετακίνηση του ξένου σώματος και το παιδί θα το φτύσει
Ο γνωστός χειρισμός Heimlich μπορεί να εφαρμοστεί μόνο σε μεγαλύτερα παιδιά. Πιάνετε το παιδί από πίσω και με ελεγχόμενη δύναμη, σφίγγετε τον θώρακά του από κάτω προς τα πάνω και προς τα πίσω και το ξένο σώμα πετάγεται έξω.
Τι κάνει ο Ωτορινολαρυγγολόγος
Ελέγχουμε κάθε πιθανό σημείο που μπορεί να υπάρχει ξένο σώμα και το αφαιρούμε με ειδικά εργαλεία.
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου το παιδί είναι πολύ μικρό, φοβάται και δεν κάθεται με τίποτα ακίνητο ώστε να μπορέσουμε να αφαιρέσουμε το ξένο σώμα. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί να πάμε με τους γονείς και το παιδί στην κλινική και ο Αναισθησιολόγος να δώσει φαρμακευτική μέθη για μερικά λεπτά προκειμένου να μείνει ακίνητο το παιδί.
Αν χρειαστεί επιπλέον αγωγή και περιποίηση της περιοχής, την παρέχουμε και με την ευκαιρία εκπαιδεύουμε τον γονιό για μελλοντικές επείγουσες καταστάσεις, δηλαδή πώς να καταλαβαίνει αν το παιδί έχει βάλει κάποιο ξένο σώμα στη μύτη, στο αυτί ή στο στόμα του και πώς να αντιμετωπίζει την κατάσταση ψύχραιμα και αποτελεσματικά.
Να θυμάστε πως η ψυχραιμία σώζει!
